Nhà BếpWiki
Tìm
Món Tết & mâm cỗ

Nấu mâm cỗ đám giỗ ở nhà 3–5 mâm: thực đơn, đi chợ, chia việc, lịch

Một mâm Bắc 6 người cần nửa con gà, 200 g giò, 12 nem, canh, xào, nộm, xôi. Lịch làm từ 3 ngày trước, chia việc 3–4 người và cách xào món cỗ không ra nước.

Nấu mâm cỗ đám giỗ ở nhà 3–5 mâm: thực đơn, đi chợ, chia việc, lịch

Nấu cỗ đám giỗ 3–5 mâm ở nhà làm được nếu chọn thực đơn 7–8 món chịu được để nguội, làm trước những món lâu từ một hai ngày, và chia việc cho 3–4 người theo khu: sơ chế, đứng bếp, rán – hấp, bày mâm. Một mâm kiểu Bắc thường 6 người ngồi; 5 mâm là 30 suất. Cái khó không ở công thức mà ở chảo: bếp nhà không xào nổi 2 kg rau thịt một lúc, nên phải tính trước món nào chia mẻ.

Thực đơn một mâm và lượng cần mua

Đám giỗ thường bày nhiều món như mâm cỗ Tết nhưng gọn hơn. Thực đơn mẫu dưới đây theo kiểu Bắc, mỗi mâm 6 người. Định lượng tham khảo; với 4 người thì lấy khoảng hai phần ba cột "mỗi mâm".

MónMỗi mâm (6 người)5 mâm (30 người)Ghi chú
Gà luộcNửa con, khoảng 0,8–1 kg sống3 con, mỗi con 1,6–1,8 kg1 con nguyên để cúng
Giò lụa200–250 g1–1,2 kgĐặt mua trước
Nem rán (chả giò)12 cái60 cáiCuốn hôm trước
Canh (măng, bóng, mọc)1 bát to, khoảng 1,5 lítNồi 8–10 lítNinh nước dùng hôm trước
Món xào thập cẩm400–500 g thành phẩm2–2,5 kg, xào 4–5 mẻCông thức bên dưới
Nộm300 g1,5 kgTrộn sát giờ
XôiKhoảng 300 g gạo nếp1,5 kg gạo nếpChõ xôi to hoặc chia 2 nồi hấp
Cơm trắngKhoảng 500 g gạo2,5 kg gạo2 nồi cơm điện lớn
Dưa hành / dưa góp, nước mắm1 đĩa nhỏ, 1 bát chấm—Làm từ trước

Mẹo tính: cỗ đám giỗ hay dư. Nhân đúng số mâm rồi trừ đi khoảng 10% với món đắt (gà, giò); cộng thêm một mâm dự phòng cho khách đến muộn chỉ với cơm, canh, xào.

Món xào thập cẩm cho một mâm

Món xào là thứ phải làm sát giờ và hay hỏng nhất khi nấu đông. Công thức cho một mẻ, đủ một mâm (hoặc nhà 4 người ăn dư dả). Định lượng tham khảo, nêm lại theo khẩu vị.

Nguyên liệuĐịnh lượngGhi chú / thay thế
Thịt bò thăn hoặc lòng gà, mề gà150 gThái mỏng, ướp tỏi, tiêu, dầu
Su hào150 gThái lát mỏng hoặc thanh
Súp lơ xanh, súp lơ trắng150 gTách bông nhỏ
Cà rốt80 gTỉa hoa, thái lát
Nấm hương tươi hoặc nấm rơm80 g
Tỏi3 tépĐập dập
Dầu hào, nước mắm1 thìa canh mỗi thứ
Bột năng (bột sắn)1 thìa cà phê pha 3 thìa canh nướcLàm sánh, giữ bóng khi nguội
  1. Chần trước rau củ cứng. Hôm trước hoặc sáng sớm, chần su hào, súp lơ, cà rốt trong nước sôi có chút muối 1–2 phút, vớt ngay ra nước lạnh. Rau củ chuyển màu tươi, vẫn giòn là được. Để ráo, cất hộp. Bước này giúp khi xào chỉ cần đảo 2 phút, cả 5 mẻ xong nhanh.
  2. Xào thịt riêng. Chảo thật nóng, xào thịt bò lửa lớn đến khi vừa đổi màu, vớt ra. Lòng mề gà thì xào kỹ hơn đến khi săn chắc, không còn nước hồng.
  3. Xào rau củ. Phi tỏi thơm, cho rau củ và nấm vào đảo lửa lớn, nêm nước mắm, dầu hào.
  4. Trộn và sánh. Cho thịt trở lại, rưới bột năng hoà nước, đảo đến khi nước sốt sánh, bóng phủ đều. Tắt bếp ngay.
  5. Lặp mẻ. Mỗi mẻ không quá lượng cho 1 mâm với chảo đường kính 28–30 cm. Lau chảo giữa các mẻ cho khỏi cháy.

Lớp sốt sánh nhẹ bằng bột năng là mẹo của cỗ: món xào bày ra rồi chờ cúng, chờ khách, vẫn bóng và không chảy nước xuống đĩa.

Lịch làm từ ba ngày trước

  • Trước 3 ngày: chốt số mâm. Lên thực đơn, viết danh sách đi chợ chia hai cột: đồ khô/để lâu và đồ tươi. Đặt gà, giò, thịt với hàng quen. Kiểm tra nồi to, chõ xôi, bếp ga phụ, bát đĩa đủ cho số mâm; thiếu thì mượn.
  • Trước 2 ngày: mua đồ khô (măng khô, miến, nấm, mộc nhĩ, bóng bì, nếp, gia vị). Ngâm măng khô nếu nấu canh măng. Làm dưa hành, dưa góp nếu chưa có.
  • Trước 1 ngày: mua đồ tươi. Ninh nước dùng, luộc măng. Cuốn nem, xếp khay cất ngăn mát. Ngâm nếp buổi tối. Chần rau củ cho món xào, thái su hào cho nộm. Thái sẵn hành, tỏi, rau thơm cất hộp.
  • Sáng ngày giỗ (cúng khoảng 10–11 giờ): 5 giờ luộc gà, đồ xôi. 7 giờ hâm canh, nấu cơm. 8 giờ rán nem (giữ ấm trong lò hoặc nồi có lót giấy). 9 giờ xào, trộn nộm, chặt gà, thái giò. 9 giờ 30 bày mâm cúng trước, rồi mới bày các mâm khách.

Chia việc cho 3–4 người

  • Người cầm bếp chính: nêm nếm mọi món, quyết định món nào xong. Chỉ một người nêm, nếu không mỗi mẻ một vị.
  • Người sơ chế: nhặt rau, thái, chần; sau đó chuyển sang rửa dụng cụ liên tục để bếp không ngập nồi bẩn.
  • Người rán – hấp: phụ trách nem, xôi, gà. Rán nem chia mẻ, dầu luôn đủ nóng.
  • Người bày mâm: chuẩn bị khay, bát đĩa theo số mâm từ tối hôm trước; xếp món giống nhau cho mọi mâm, mỗi mâm một khay để bưng.

Mẹo bày nhanh: xếp 5 khay thành hàng, mỗi món bày lần lượt vào cả 5 đĩa một lúc ("dây chuyền"), thay vì bày xong mâm này mới sang mâm kia. Món nóng (canh, nem) bày sau cùng.

Lỗi hay gặp và cách sửa

  • Món xào ra nước, nhũn. Xào quá nhiều một mẻ, chảo nguội, rau ra nước. Chia mẻ nhỏ, rau củ chần trước.
  • Canh nhân đôi bị mặn. Muối, nước mắm không nhân theo đúng tỉ lệ được vì nồi to bốc hơi khác. Nêm 70% rồi nếm, thêm dần.
  • Nem rán ỉu khi chờ cúng. Xếp chồng lên nhau, hơi nước làm mềm vỏ. Xếp đứng hoặc một lớp trên giấy thấm, để hở.
  • Xôi chõ lớn chín không đều. Nếp xếp quá dày, đáy nhão trên sượng. Chia hai nồi, hoặc xới đảo giữa chừng.
  • Thiếu bếp. Món ninh dồn sang hôm trước; ngày giỗ thêm một bếp ga mini hoặc dùng nồi cơm điện, nồi áp suất điện để hâm canh.
  • Thức ăn để lâu ngoài trời nóng. Mâm bày ra rồi chờ quá 2 tiếng là rủi ro, nhất là mùa hè. Bày mâm khách sát giờ ngồi, món thừa cất tủ lạnh sớm.

Đám giỗ ba miền khác nhau thế nào

  • Miền Bắc: mâm 6 người, cấu trúc giống cỗ Tết: gà, giò, nem, canh, xôi, xào, nộm. Món nước và món khô cân nhau.
  • Miền Trung: mâm nhiều món nhỏ: nem, chả, tré, các món kho, gỏi; có nơi thêm bánh ít, bánh tét. Vị cay mặn đậm hơn.
  • Miền Nam: thường bàn 8–10 người. Món hay gặp: gỏi gà, chả giò, cà ri gà hoặc bò kho ăn bánh mì, lẩu, thịt kho, xôi. Lẩu và cà ri đỡ việc vì nấu một nồi lớn, khách tự múc.

Nhà ít người làm thì có thể thay một hai món làm tay bằng món đặt sẵn (giò, chả, xôi). Mâm cúng giữ món làm tay quan trọng nhất theo lệ nhà, còn mâm khách miễn đủ và nóng.

Bảo quản đồ thừa sau giỗ

  • Dồn đồ thừa cùng loại vào hộp, cất ngăn mát trong vòng 2 tiếng sau khi ăn. Dùng hết trong 2–3 ngày.
  • Gà thừa xé phay làm gỏi hoặc nấu cháo; nem thừa rán lại bằng nồi chiên không dầu hoặc chảo để giòn.
  • Canh thừa đun sôi lại toàn nồi trước khi cất; múc từng phần để hâm.

Câu hỏi thường gặp

Mâm cỗ đám giỗ gồm những món gì?

Kiểu Bắc thường có gà luộc, giò lụa, nem rán, một bát canh (măng, bóng hoặc mọc), món xào, nộm, xôi và cơm. Miền Nam hay có gỏi, chả giò, cà ri hoặc lẩu. Mỗi nhà theo lệ riêng.

Nấu 5 mâm cỗ cần mua bao nhiêu gà?

Với mâm 6 người, mỗi mâm khoảng nửa con gà; 5 mâm cần khoảng 3 con gà 1,6–1,8 kg, trong đó một con nguyên để cúng. Nếu thực đơn nhiều món thịt khác thì có thể bớt.

Nấu cỗ ở nhà cần mấy người phụ?

Với 3–5 mâm, 3–4 người là gọn: một người cầm bếp và nêm nếm, một người sơ chế và rửa, một người rán – hấp, một người bày mâm. Làm trước các món lâu từ hôm trước sẽ đỡ người hơn.

Món nào nên làm trước một ngày?

Ninh nước dùng, luộc măng, cuốn nem, ngâm nếp, chần rau củ, làm dưa, thái sẵn hành tỏi. Sáng ngày giỗ chỉ còn luộc gà, đồ xôi, rán, xào, trộn và bày.

Làm sao để món xào nấu cỗ không ra nước?

Chần trước rau củ cứng, xào từng mẻ nhỏ đủ một mâm trong chảo thật nóng, và cuối cùng làm sánh bằng chút bột năng hoà nước. Món sẽ bóng, giòn, không chảy nước khi chờ.

Mở app Nhà Bếp

Thái, giã, canh lửa, nêm nếm — nấu món Việt bằng một ngón

Mở app Nhà Bếp

Bài viết liên quan

Mở app Nhà Bếp

Thái, giã, canh lửa, nêm nếm — nấu món Việt bằng một ngón

Mở app Nhà Bếp Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store