Nhà BếpWiki
Tìm
Món Tết & mâm cỗ

Cách làm thịt đông trong, đông chắc mà không cần tủ lạnh ngày Tết

Thịt đông đông nhờ gelatin từ bì, chân giò, tai lợn, không nhờ tủ lạnh. Chọn đủ bì, nước vừa xâm xấp, ninh lửa nhỏ, lọc nước, thử đông trước khi đổ bát.

Cách làm thịt đông trong, đông chắc mà không cần tủ lạnh ngày Tết

Thịt đông đông được là nhờ gelatin tan ra từ bì, móng giò, tai lợn khi ninh lâu — không phải nhờ tủ lạnh. Nồi đủ bì và nước không quá nhiều thì những ngày rét miền Bắc, để ngoài qua đêm bát thịt vẫn đông trong như thạch. Làm mất khoảng 2,5 tiếng; khó nhất là canh lượng nước và giữ nước trong.

Vì sao thịt đông đông và chọn thịt thế nào

Bì, gân, sụn tai lợn chứa nhiều collagen. Ninh lâu ở lửa nhỏ, collagen chuyển thành gelatin hoà vào nước. Khi nguội xuống dưới khoảng 15 °C, gelatin kết lại, giữ nước thành khối. Cho nên công thức thịt đông thực chất là bài toán tỉ lệ bì – nước.

  • Chân giò: phần chính, vừa nạc vừa bì. Chọn chân trước.
  • Bì lợn (heo): thêm vào để chắc đông. Mua bì lưng hoặc bì thăn, dày đều.
  • Tai lợn: cho miếng giòn sần sật trong khối thịt đông. Không có thì thôi.
  • Thịt nạc, thịt gà: có thể thêm cho nhiều thịt, nhưng nạc không tạo đông.

Nguyên liệu cho 4 người

Định lượng tham khảo, nêm lại theo khẩu vị. Lượng này đổ được 3–4 bát ô tô vừa.

Nguyên liệuĐịnh lượngGhi chú / thay thế
Chân giò lợn1 kgNhờ chặt khúc nhỏ 3 cm, hoặc lọc xương thái miếng
Bì lợn200 gBắt buộc nếu chân giò ít bì
Tai lợn1 cái, khoảng 250–300 gKhông bắt buộc
Mộc nhĩ15 gNgâm nở, thái sợi
Nấm hương khô15 gNgâm nở, thái sợi; giữ nước ngâm đã lọc
Hành khô (hành tím)4 củBăm, phi
Nước mắm3 thìa canhƯớp và nêm
Muối1 thìa cà phêMột nửa để chần
Hạt tiêu1 thìa cà phê hạt, đập dậpThịt đông Bắc phải thơm tiêu
Gừng1 nhánhĐập dập để chần
Nước1,2–1,5 lítVừa xâm xấp mặt thịt, không nhiều hơn
Cà rốt tỉa hoa1 củ nhỏKhông bắt buộc, cho đẹp

Sơ chế cho sạch mùi

Thịt đông ăn lạnh nên mùi hôi lộ rõ hơn món nóng. Bước sơ chế bì và tai phải kỹ.

  1. Cạo lông, khò. Dùng dao cạo sạch lông trên bì, tai; chỗ lông tơ thì khò lửa hoặc hơ trên bếp ga rồi cạo phần cháy đen.
  2. Bóp muối. Xát muối hạt lên bì, tai, chân giò, chà kỹ rồi rửa sạch. Muối giúp ra nhớt và cạo đi lớp bẩn bám bề mặt.
  3. Chần. Thả tất cả vào nồi nước lạnh có gừng đập dập và chút muối, đun sôi 3–5 phút. Vớt ra, rửa từng miếng bằng nước lạnh cho sạch bọt. Nước chần đổ đi.
  4. Cạo lại tai. Tai sau khi chần sẽ lộ rõ lớp bẩn trong lỗ tai, cạo tiếp bằng mũi dao.
  5. Thái. Bì thái miếng 2×3 cm hoặc sợi dài; tai thái mỏng; chân giò để khúc hoặc lọc thịt thái miếng.

Nấu và đổ thịt đông

  1. Ướp. Trộn thịt với 2 thìa canh nước mắm, nửa lượng hành phi, tiêu, để 20–30 phút.
  2. Xào săn. Phi hành với chút dầu, cho thịt vào đảo lửa vừa 5 phút đến khi bì co lại, mặt thịt săn trắng. Bước này giúp thịt thơm và nước bớt đục.
  3. Đổ nước. Đổ nước sôi vừa xâm xấp mặt thịt (khoảng 1,2–1,5 lít), kể cả phần nước ngâm nấm đã lọc. Nhiều nước quá là nguyên nhân số một khiến thịt đông không đông.
  4. Ninh lửa nhỏ. Đun sôi lại, vớt sạch bọt, hạ lửa thật nhỏ, mở hé vung. Ninh 1,5–2 tiếng. Thịt chín khi bì trong, mềm, dùng đũa xuyên dễ dàng nhưng miếng chưa nát.
  5. Thử đông. Múc một thìa nước ra đĩa nhỏ, để ngăn đá 5 phút. Nước đông lại, dẻo, nghiêng đĩa không chảy là đủ gelatin. Nếu còn lỏng, mở vung đun thêm cho cạn bớt.
  6. Thêm nấm, mộc nhĩ. Cho vào 10 phút cuối để còn giòn. Nêm muối, nước mắm cho hơi đậm hơn ăn nóng một chút — đồ ăn lạnh vị nhạt đi.
  7. Đổ bát. Xếp cà rốt tỉa hoa dưới đáy bát. Gắp cái vào trước cho đều, rồi lọc nước qua rây mịn đổ vào. Nước có lẫn vụn và bọt thì lót thêm vải mỏng.
  8. Để đông. Để nguội bớt rồi đậy kín. Trời rét dưới khoảng 15 °C, để nơi thoáng qua đêm sẽ đông. Trời ấm thì cho vào ngăn mát 4–6 tiếng.
  9. Hớt mỡ. Khi đã đông, lớp mỡ trắng đóng trên mặt bát. Dùng thìa hớt bỏ, để lộ lớp thạch trong bên dưới. Úp ngược bát ra đĩa, thái miếng.

Lỗi hay gặp và cách sửa

  • Thịt đông không đông. Thiếu bì hoặc thừa nước. Cách sửa: đổ cả ra nồi, đun cạn bớt khoảng một phần ba và thả thêm 100–150 g bì đã chần ninh tiếp 45 phút. Cách nhanh hơn là hoà 1–2 thìa cà phê bột gelatin vào nước nóng rồi đổ lại; không nên dùng bột thạch rau câu vì khối sẽ giòn, cứng, khác hẳn kết cấu thịt đông.
  • Nước đục, lợn cợn. Không chần, không vớt bọt, ninh sôi to. Lọc qua vải giúp đỡ phần nào; muốn trong như pha lê thì phải giữ lửa nhỏ từ đầu.
  • Có mùi hôi. Bì, tai chưa cạo, chần kỹ. Mùi hôi ăn lạnh không át được.
  • Đông quá cứng, dai như cao su. Bì quá nhiều hoặc cạn quá. Lần sau thêm chút nước; mẻ này thái miếng mỏng ăn vẫn được.
  • Lớp mỡ quá dày. Không hớt mỡ khi ninh. Đợi đông rồi hớt là sạch nhất.

Biến tấu và ăn kèm

  • Gà nấu đông: thịt gà chặt miếng cùng chân giò hoặc bì để có đông. Nhiều nhà Hà Nội nấu gà đông với nấm hương.
  • Thịt đông nấu kiểu nhà quê: chỉ chân giò, tai, mõm, nước mắm và tiêu, không nấm, màu nâu nhạt.
  • Thịt đông thả trứng cút, hạt tiêu xanh: cho đẹp mắt khi bày cỗ.
  • Miền Trung, miền Nam: thịt đông ít phổ biến hơn vì khí hậu ấm; người ở xa quê làm thì để tủ lạnh.

Ăn đúng điệu: thịt đông thái miếng, ăn với dưa hành hoặc dưa cải chua và cơm nóng. Cái lạnh của thịt đông gặp cơm nóng, vị chua của dưa cắt ngậy — ba thứ này đi với nhau thành bữa Tết quen thuộc nhất miền Bắc.

Đổ khuôn và bày đĩa cho mâm cỗ

Muốn miếng thịt đông vuông vức để bày cỗ, đổ vào khay inox hoặc hộp thuỷ tinh chữ nhật thay vì bát tròn. Lót đáy bằng vài lát cà rốt tỉa hoa, vài ngọn mùi, rồi mới đặt thịt. Khi úp ra, mặt dưới trở thành mặt trên, hoa cà rốt nằm lộ ra qua lớp thạch trong.

Úp khuôn: nhúng đáy khuôn vào nước ấm khoảng 10 giây, lướt dao quanh thành, úp ngược ra đĩa. Thái miếng vuông 3–4 cm bằng dao đã nhúng nước nóng. Thịt đông nên làm từ 28–29 Tết, vì cần một đêm để đông, và để nhường bếp cho các món làm sát ngày hơn như gà luộc, xôi.

Bảo quản và hâm lại

  • Ngăn mát: 3–4 ngày, đậy kín để không ám mùi.
  • Không để thịt đông ở nhiệt độ phòng quá 2 tiếng khi trời ấm (trên khoảng 20 °C). Những ngày rét đậm để ngoài qua đêm thì nhiều nhà vẫn làm, nhưng ăn hết trong vài ngày.
  • Thịt đông không cần hâm. Bát nào bị chảy, tách nước vì để nóng thì cho lại tủ lạnh, sẽ đông lại.
  • Nếu muốn ăn nóng, đun sôi lại thành canh, thêm chút rau là món khác.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao thịt đông không đông?

Thường do ít bì, gân, tai nên không đủ gelatin, hoặc cho quá nhiều nước. Đun cạn bớt và thêm bì đã chần ninh tiếp, hoặc hoà thêm bột gelatin. Thử bằng cách để một thìa nước vào ngăn đá 5 phút trước khi đổ bát.

Làm thịt đông có cần tủ lạnh không?

Không bắt buộc. Thịt đông đông nhờ gelatin khi nguội xuống dưới khoảng 15 °C, nên ngày rét để ngoài qua đêm vẫn đông. Trời ấm thì cần ngăn mát để đông và để giữ an toàn.

Làm sao để thịt đông trong?

Chần và rửa sạch bì, tai, chân giò; vớt bọt kỹ; ninh lửa thật nhỏ, mở hé vung; lọc nước qua rây hoặc vải trước khi đổ bát. Khi đông thì hớt bỏ lớp mỡ trắng trên mặt.

Thịt đông để được bao lâu?

Trong ngăn mát khoảng 3–4 ngày nếu đậy kín. Không nên để ngoài nhiệt độ phòng ấm quá 2 tiếng.

Nấu thịt đông bằng thịt gà được không?

Được, nhưng thịt gà ít collagen nên phải nấu kèm chân giò, bì lợn hoặc chân gà để đủ chất đông. Cách nấu và để đông giống thịt đông lợn.

Mở app Nhà Bếp

Thái, giã, canh lửa, nêm nếm — nấu món Việt bằng một ngón

Mở app Nhà Bếp

Bài viết liên quan

Mở app Nhà Bếp

Thái, giã, canh lửa, nêm nếm — nấu món Việt bằng một ngón

Mở app Nhà Bếp Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store