Nhà BếpWiki
Tìm
Món Tết & mâm cỗ

Gà luộc cúng giao thừa: da vàng, không nứt, thế gà quỳ cánh tiên

Luộc gà từ nước lạnh, sắp sôi thì hạ lửa liu riu 10–15 phút, tắt bếp ngâm 20–30 phút, vớt thả nước đá cho da căng. Tạo thế cánh tiên và quỳ trước khi luộc.

Gà luộc cúng giao thừa: da vàng, không nứt, thế gà quỳ cánh tiên

Gà luộc cúng giao thừa đẹp là con gà nguyên con, da vàng óng, căng, không nứt, thịt chín tới mà không khô, đặt trên đĩa ở thế quỳ, cánh dang như đang bay. Cả việc mất chừng 1 tiếng rưỡi. Chỗ khó là giữ da không nứt: bí quyết nằm ở lửa nhỏ, ngâm gà trong nước nóng cho chín dần, và thả vào nước lạnh ngay khi vớt.

Chọn gà cúng

  • Gà trống là lệ phổ biến ở miền Bắc khi cúng giao thừa. Chọn con khoảng 1,5–2 kg, mào đỏ tươi, da vàng mỏng, chân nhỏ, cựa ngắn — gà chưa quá già, thịt không dai. Gà trống thiến to và béo hơn, da vàng đẹp hơn nhưng khó mua hơn.
  • Gà mua đã làm sẵn thì chọn con còn nguyên da, không rách, không vết bầm, hậu môn không bị khoét rộng.
  • Nếu tự làm gà, nhớ giữ lại đầu, cổ, chân và để lại mào, mổ phần bụng dưới một đường nhỏ để bày cho đẹp.

Gà sống mua về không rửa dưới vòi nước chảy; nhổ sạch lông tơ, cắt bỏ phần mỡ ở phao câu, lau và thấm khô bằng giấy là đủ. Mẹo xát muối, gừng cho bớt mùi thì làm trong thau, không xả nước bắn ra bồn.

Nguyên liệu cho 4 người

Định lượng tham khảo, nêm lại theo khẩu vị.

Nguyên liệuĐịnh lượngGhi chú / thay thế
Gà trống nguyên con1 con, 1,5–2 kgGà ta, gà ri; gà công nghiệp da nhạt, dễ nứt hơn
Gừng1 nhánh, khoảng 30 gĐập dập, cho vào nồi luộc
Hành khô (hành tím)3 củNướng, cho vào nồi
Nghệ tươi1 củ nhỏ, khoảng 20 gGiã vắt nước, giúp da vàng đều
Muối1 thìa canhCho vào nước luộc
Nước4–5 lítNgập gà ít nhất 2 cm
Đá viên1–2 kgPha thau nước đá
Dây lạt hoặc dây cotton2 sợiBuộc thế gà
Que tre1–2 queCố định cổ
Mỡ gà hoặc dầu ăn1 thìa canhQuét cho da bóng
Lá chanh, muối tiêu chanhMột nắm lá, chanhĂn kèm

Tạo thế gà trước khi luộc

Thế gà phải tạo khi gà còn tươi, chưa luộc; luộc xong thịt săn lại là không bẻ được.

  1. Thế "cánh tiên". Rạch một đường nhỏ ở khớp cánh, bẻ hai cánh ra sau lưng, đầu cánh giắt chéo vào nhau hoặc gài dưới lườn. Nhìn từ trước, gà như đang dang cánh.
  2. Thế quỳ. Rạch một đường nhỏ ở da bụng hai bên đùi, gập chân gà nhét vào trong bụng, chỉ để lộ đầu gối. Gà ngồi như đang quỳ trên đĩa. Nhà nào thích thì để chân duỗi, buộc hai chân vào nhau.
  3. Cố định cổ. Xiên que tre từ miệng dọc theo cổ xuống thân, hoặc dùng dây buộc cổ ngẩng lên vào cánh. Cổ thẳng, đầu ngẩng là thế đẹp.
  4. Buộc dây. Buộc nhẹ một vòng quanh thân giữ cánh và chân. Đừng siết quá chặt, da sẽ hằn vết.

Luộc gà da vàng không nứt

  1. Xoa nghệ. Giã nghệ vắt lấy nước, hoà với chút muối, xoa đều lên da gà. Phần nước nghệ còn lại cho vào nồi.
  2. Thả gà vào nước lạnh. Đặt gà vào nồi, ngực ngửa lên, đổ nước lạnh ngập gà 2 cm, cho gừng, hành nướng, muối. Bắt đầu từ nước lạnh để thịt và da nóng lên cùng lúc; thả vào nước đang sôi, da co đột ngột rất dễ nứt.
  3. Đun đến khi sắp sôi. Lửa vừa. Nước gợn lăn tăn, mép nồi có bọt nhỏ thì hạ ngay lửa thật nhỏ. Hớt bọt nổi.
  4. Giữ lửa liu riu 10–15 phút. Mặt nước chỉ hơi rung, không sủi bọt to. Nước sôi bùng là nguyên nhân chính làm da gà nứt toác.
  5. Tắt bếp, đậy vung, ngâm 20–30 phút. Nhiệt còn lại trong nồi sẽ làm chín tiếp phần đùi. Gà 1,5 kg ngâm khoảng 20 phút; gà 2 kg khoảng 30 phút.
  6. Thử chín. Xiên que vào chỗ dày nhất ở đùi sát xương: nước chảy ra trong, không hồng là chín. Có nhiệt kế thì đùi cần đạt 74 °C. Chưa đạt thì bật lửa nhỏ ngâm thêm 5–10 phút.
  7. Ngâm nước đá. Nhấc gà ra bằng cách móc vào cánh và cổ, thả ngay vào thau nước đá 3–5 phút. Da co lại, căng bóng và giòn; sau này để nguội mặt da vẫn không nhăn.
  8. Quét mỡ. Vớt gà, để ráo, quét một lớp mỡ gà hoặc dầu mỏng lên da cho bóng, không bị khô mặt khi để trên mâm cúng.

Nước luộc gà giữ lại: lọc trong để nấu miến, nấu canh bóng ngày mùng Một, hoặc nấu xôi.

Lỗi hay gặp và cách sửa

  • Da nứt toác. Nước sôi to, hoặc thả gà vào nước đang sôi. Đã nứt thì đặt chỗ nứt xuống dưới khi bày, cài một bông hoa che.
  • Da trắng bệch, không vàng. Gà công nghiệp da nhạt. Xoa nghệ trước khi luộc và cho nghệ vào nước luộc sẽ cải thiện, nhưng đừng xoa nghệ quá đậm, da sẽ vàng loang lổ.
  • Đùi còn đỏ ở xương. Gà to hoặc ngâm chưa đủ. Cho gà lại vào nồi, lửa nhỏ thêm 10 phút. Ở gà non, chỗ sát xương có thể còn ửng hồng dù đã đủ nhiệt; dựa vào nhiệt độ hoặc màu nước chảy ra, không chỉ màu xương.
  • Thịt ức khô. Luộc sôi lâu. Phần lớn thời gian phải là ngâm, không phải đun.
  • Da nhăn sau khi nguội. Không ngâm nước đá, hoặc để gà nguội từ từ ngoài không khí.
  • Gà bị lệch, đổ khi bày. Không cố định cổ và chân từ trước. Kê đĩa bằng vài lá chanh hoặc xôi dưới bụng gà.

Bày gà và các kiểu gà cúng ba miền

Đặt gà trên đĩa tròn to, đầu hướng ra ngoài. Có nhà cho gà ngậm một bông hồng đỏ hoặc một quả ớt tỉa; dưới đĩa lót lá chanh hoặc rau mùi. Mâm cúng giao thừa ngoài trời và mâm trong nhà đều có thể đặt gà; gà nhà nào thì theo lệ nhà đó.

  • Miền Bắc: gà trống luộc nguyên con, thế quỳ cánh tiên, đi cùng xôi gấc.
  • Miền Trung: cũng gà luộc nguyên con; nhiều nơi ăn kèm muối ớt, rau răm.
  • Miền Nam: gà luộc cúng phổ biến, nhưng nhiều nhà dùng thêm vịt hoặc heo quay; gà luộc sau Tết làm gỏi gà xé phay.

Sau lễ, chặt gà theo cách: tách đùi, cánh, chặt ức thành miếng ngang thớ, xếp lại hình con gà trên đĩa. Ăn với muối tiêu chanh và lá chanh thái chỉ — lá chanh thái càng mảnh càng thơm.

Muối tiêu chanh và lá chanh ăn kèm

Gà luộc Bắc chấm muối tiêu chanh: 1 thìa cà phê muối rang, nửa thìa cà phê tiêu xay, vắt chanh vào lúc ăn, thêm ớt thái nếu thích. Đừng vắt chanh từ trước, muối tiêu sẽ đóng cục và chanh mất thơm. Lá chanh chọn lá bánh tẻ, cuộn chặt vài lá lại, thái thật mảnh như sợi chỉ, rắc lên đĩa gà ngay trước khi bưng ra. Miền Trung, miền Nam thì hay chấm muối ớt xanh hoặc nước mắm gừng, ăn kèm rau răm.

Bảo quản và hâm lại

  • Gà cúng không để trên bàn thờ quá 2 tiếng khi trời ấm; cúng xong hạ xuống, ăn hoặc cất ngăn mát.
  • Ngăn mát: 2–3 ngày, bọc kín để da không khô.
  • Hâm: hấp cách thuỷ 10 phút hoặc nhúng vào nước luộc gà đang sôi rồi vớt ra. Gà luộc để nguội làm gỏi, nấu miến, xé phay ăn với cháo đều ngon.

Câu hỏi thường gặp

Luộc gà bao lâu thì chín?

Gà 1,5–2 kg: đun lửa liu riu 10–15 phút sau khi nước sắp sôi, rồi tắt bếp đậy vung ngâm thêm 20–30 phút. Thịt đùi đạt 74 °C hoặc nước chảy ra trong là chín.

Làm sao để gà luộc không bị nứt da?

Luộc từ nước lạnh, khi sắp sôi thì hạ lửa thật nhỏ, không để sôi bùng; dùng nhiệt ngâm cho chín. Vớt ra thả ngay vào nước đá để da co căng.

Vì sao gà luộc da vàng đẹp?

Một phần do giống gà ta, gà trống thiến có da vàng tự nhiên. Xoa nước nghệ tươi trước khi luộc, quét lớp mỡ mỏng sau khi luộc giúp da vàng đều và bóng.

Cách tạo thế gà cúng quỳ cánh tiên?

Làm khi gà còn tươi, chưa luộc: bẻ hai cánh ra sau lưng giắt chéo nhau, rạch nhỏ da bụng nhét chân vào trong để gà ngồi như quỳ, xiên que cố định cổ ngẩng lên. Buộc dây nhẹ rồi mới luộc.

Có cần rửa gà sống trước khi luộc không?

Không nên rửa gà sống dưới vòi vì nước bắn mang vi khuẩn ra bồn rửa. Nhổ lông tơ, cắt bỏ phần mỡ thừa, thấm khô là đủ; nấu chín đến 74 °C mới là bước làm sạch thật sự.

Mở app Nhà Bếp

Thái, giã, canh lửa, nêm nếm — nấu món Việt bằng một ngón

Mở app Nhà Bếp

Bài viết liên quan

Mở app Nhà Bếp

Thái, giã, canh lửa, nêm nếm — nấu món Việt bằng một ngón

Mở app Nhà Bếp Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store