Bánh đa cua Hải Phòng là sợi bánh đa đỏ to bản, dai, chan nước riêu cua đồng ngọt, thêm chả lá lốt, giò tai hoặc chả cá, rau muống hoặc rau rút trần, tóp mỡ và hành phi. Nấu ở nhà cho 4 người mất khoảng 1 tiếng 30 phút. Phần riêu làm giống bún riêu; cái khó riêng của món này là trụng bánh đa vừa mềm mà không nát, và nước dùng đủ đậm để thấm vào sợi bánh dày.
Nguyên liệu cho 4 người
Định lượng tham khảo, nêm lại theo khẩu vị. Bánh đa đỏ khô bán ở siêu thị và chợ, nhiều nơi có bánh đa tươi.
| Nguyên liệu | Định lượng | Ghi chú / thay thế |
|---|---|---|
| Bánh đa đỏ khô | 400–500 g | Hoặc 800 g–1 kg bánh đa tươi |
| Cua đồng | 600–700 g | Giã lọc lấy riêu, giữ gạch |
| Xương ống lợn (heo) | 700 g | Nước dùng bánh đa cua cần đậm hơn bún riêu |
| Tôm khô | 30 g | Tuỳ chọn, cho vào nồi xương thêm ngọt |
| Chả lá lốt | 300 g (khoảng 12–15 cuốn) | Tự cuốn hoặc mua sẵn, rán lại |
| Giò tai hoặc chả cá | 200 g | Thái lát |
| Mỡ lợn khổ (để làm tóp mỡ) | 200 g | Phần mỡ chảy ra để phi hành |
| Rau muống hoặc rau rút | 1 mớ (khoảng 400 g) | Rau muống nhặt ngọn, chẻ nhỏ thân non |
| Cà chua | 3 quả | Ít hơn bún riêu vì bánh đa cua không chua nhiều |
| Hành khô | 5 củ | Phi giòn |
| Muối, nước mắm, chút đường | Vừa đủ | Khoảng 3 thìa canh nước mắm |
| Hành lá, rau thơm, ớt, chanh, sa tế (tuỳ) | Vừa đủ |
Nước dùng và riêu cua
- Ninh xương. Xương ống chần, đổ nước đầu, rửa sạch. Ninh với khoảng 2,5 lít nước cùng tôm khô đã rửa, lửa nhỏ 1 tiếng, vớt bọt khi nước sắp sôi. Nước dùng ngọt đậm, hơi trong.
- Làm cua. Rửa cua, bóc mai, khều gạch, giã thân cua với chút muối, lọc lấy nước hai lần, để lắng gạn sạn. Cách giã lọc và cách đun cho riêu đóng tảng đã viết kỹ trong bài bún riêu cua; làm y như vậy, chỉ khác là lượng nước lọc ít hơn, khoảng 1 lít, vì phần nước chính là nước xương.
- Đóng riêu. Đun nước cua với một nhúm muối, khuấy nhẹ đáy lúc còn nguội, khi mép nồi lăn tăn thì dừng khuấy, hạ lửa. Riêu nổi thành tảng thì vớt nhẹ ra bát.
- Gộp nồi. Lọc nước xương vào phần nước cua còn lại. Cà chua bổ múi xào với chút hành phi cho mềm, ra màu, cho vào nồi. Nêm muối, nước mắm, chút đường. Nước dùng bánh đa cua nêm đậm hơn nước bún riêu một chút và ít chua hơn, có thể không cần giấm.
- Chưng gạch. Gạch cua đảo với chút mỡ hành đến khi vàng cam, dậy mùi béo, rưới lên mặt nồi trước khi tắt bếp.
Tóp mỡ, hành phi và chả lá lốt
- Tóp mỡ. Mỡ khổ thái hạt lựu nhỏ khoảng 1 cm, cho vào chảo với 2 thìa canh nước, đun lửa vừa. Nước bay hơi rồi mỡ chảy ra, tóp co lại. Khi tóp vàng đều, nổi lên mặt mỡ và gõ thấy giòn thì vớt ra. Phần mỡ nước giữ lại.
- Hành phi. Dùng chính mỡ tóp phi hành thái mỏng đến vàng nhạt rồi vớt ngay (cách phi giòn không đắng đã nói ở bài xôi xéo). Mỡ hành còn lại rưới lên bát khi ăn.
- Chả lá lốt. Nếu tự làm: 250 g thịt nạc vai xay trộn hành tỏi băm, nước mắm, tiêu, cuốn trong lá lốt, áp chảo đến khi lá se và thịt chín. Mua sẵn thì rán lại cho nóng, thái đôi.
Trụng bánh đa và xếp bát
- Ngâm hoặc luộc bánh đa khô. Bánh đa đỏ khô sợi dày, cần làm mềm trước. Cách an toàn là luộc trong nồi nước sôi to 5–7 phút, thỉnh thoảng gỡ đũa cho sợi không dính, đến khi sợi mềm, uốn được, cắn còn hơi dai. Vớt ra xả nước lạnh ngay để sợi dừng chín, không dính nhau, để ráo. Một số loại bánh đa mỏng chỉ cần ngâm nước ấm 10 phút; xem hướng dẫn trên gói.
- Trần rau. Rau muống chẻ hoặc rau rút trần qua nước sôi 20–30 giây, vớt ra.
- Trụng nóng khi ăn. Mỗi bát cho bánh đa vào rổ trụng nhúng nồi nước dùng đang sôi 20 giây cho sợi nóng và ngấm vị nước dùng. Bánh đa trụng bằng nước dùng chứ không phải nước lã thì sợi mới đậm.
- Xếp bát. Bánh đa, rau trần, riêu cua, chả lá lốt, giò tai hoặc chả cá, tóp mỡ, hành phi, hành lá. Chan nước dùng sôi. Ăn kèm chanh, ớt tươi; ai thích cay dùng thêm sa tế.
Lỗi hay gặp và cách sửa
- Sợi bánh đa nát, đứt vụn: luộc quá lâu hoặc ngâm nước nóng quá lâu rồi luộc tiếp. Canh thời gian, thử sợi từng phút, xả lạnh ngay.
- Sợi cứng lõi, nhạt: luộc chưa đủ, không trụng lại bằng nước dùng. Luộc thêm, khi ăn nhất định trụng trong nồi nước dùng.
- Sợi dính bết vào nhau: không xả nước lạnh, để chồng đống. Xả lạnh, trộn vài giọt dầu nếu để chờ lâu.
- Nước dùng nhạt so với sợi: sợi bánh đa dày hút vị ít hơn bún. Nêm nước dùng đậm hơn khi nếm riêng một chút.
- Riêu vỡ: xem phần lỗi riêu trong bài bún riêu; nguyên tắc giống hệt.
- Tóp mỡ dai: thái to, rán lửa to nên ngoài cháy trong chưa ra hết mỡ. Thái nhỏ, lửa vừa, rán lâu hơn.
Biến tấu và những thứ hay nhầm
| Món | Sợi | Nước dùng | Ăn kèm hay gặp |
|---|---|---|---|
| Bánh đa cua Hải Phòng | Bánh đa đỏ to bản, dai | Xương lợn + riêu cua đồng, ít chua | Chả lá lốt, giò tai, chả cá, tóp mỡ, rau muống, rau rút |
| Bún riêu cua Hà Nội | Bún sợi nhỏ | Riêu cua, cà chua, chua giấm bỗng | Đậu rán, mắm tôm, tía tô, kinh giới |
| Canh cua rau đay | Không có sợi, ăn với cơm | Chỉ nước cua lọc, riêu nổi, rau thả cuối | Cà pháo muối, mắm tôm |
Ở Hải Phòng, các nồi bánh đa cua hay có thêm thịt bò tái, chả cá thu chiên, tôm, tuỳ từng nơi. Ở nhà cứ chọn hai ba thứ ăn kèm là đủ; quan trọng là riêu, bánh đa dai và tóp mỡ giòn. Người xa quê mua được bánh đa đỏ khô thì vẫn nấu được, phần cua có thể dùng cua đồng xay đông lạnh ở các chợ Việt.
Bảo quản và hâm lại
Nước dùng và riêu để nguội, cho hộp kín, ngăn mát 1–2 ngày; hâm lửa nhỏ đến khi sôi lăn tăn là tắt để riêu không vỡ. Bánh đa đã luộc để hộp kín ngăn mát được 1 ngày, khi ăn trụng lại nước sôi. Tóp mỡ và hành phi để lọ kín khô ráo, ăn trong vài ngày. Bánh đa khô chưa dùng cất nơi khô ráo, đóng kín túi.
Câu hỏi thường gặp
Bánh đa đỏ khô luộc bao lâu?
Thường 5–7 phút trong nước sôi to, thử sợi từng phút đến khi mềm mà còn dai, rồi xả nước lạnh ngay. Loại sợi mỏng có thể chỉ cần ngâm nước ấm, nên xem hướng dẫn trên gói.
Bánh đa cua khác bún riêu cua ở điểm nào?
Bánh đa cua dùng sợi bánh đa đỏ to bản, nước dùng đậm vị xương, ít chua, ăn với chả lá lốt, tóp mỡ, rau muống hoặc rau rút. Bún riêu dùng bún sợi nhỏ, nước chua bằng giấm bỗng, ăn với đậu rán và mắm tôm.
Bánh đa cua ăn với rau gì?
Rau muống chẻ trần và rau rút là quen nhất ở Hải Phòng. Có thể thêm hành lá, rau thơm. Rau được trần qua nước sôi rồi xếp vào bát.
Làm sao cho sợi bánh đa đậm vị?
Trụng sợi bánh đa trong nồi nước dùng đang sôi ngay trước khi ăn chứ không trụng nước lã, và nêm nước dùng đậm hơn bún riêu một chút vì sợi dày ít ngấm.
Ở xa không có cua đồng tươi thì làm thế nào?
Có thể dùng cua đồng xay đông lạnh bán ở các chợ Việt, rã đông trong ngăn mát rồi lọc và nấu như bình thường. Riêu sẽ mềm hơn cua tươi nhưng vẫn đóng được.