Mì Quảng là sợi mì gạo to bản màu vàng nghệ hoặc trắng, chan một ít nước nhưn đậm sánh vừa xâm xấp đáy tô, trên có tôm, thịt, trứng cút, đậu phộng rang, ăn với rau sống và bánh tráng mè nướng bẻ vụn. Nấu cho 4 người mất khoảng 1 tiếng 15 phút. Cái khó là canh nước ít mà đủ đậm, vì mì Quảng không phải mì nước; chan nhiều như phở là mất chất.
Nguyên liệu cho 4 người (mì Quảng tôm thịt)
Định lượng tham khảo, nêm lại theo khẩu vị. "Nhưn" là cách người Quảng Nam gọi phần nhân tôm thịt kho đậm trong nồi nước; nước mì thường gọi là nước nhưn.
| Nguyên liệu | Định lượng | Ghi chú / thay thế |
|---|---|---|
| Mì Quảng tươi | 800 g | Hoặc 400 g mì Quảng khô, luộc theo gói |
| Thịt ba chỉ hoặc nạc dăm | 400 g | Thái miếng mỏng vừa ăn |
| Tôm đất hoặc tôm sú | 300 g | Cắt râu, để vỏ hoặc bóc vỏ chừa đuôi |
| Xương heo | 500 g | Nấu khoảng 1,2 lít nước dùng |
| Trứng cút luộc | 12 quả | Tuỳ chọn |
| Hành tím, tỏi | 4 củ hành, 4 tép tỏi | Băm |
| Nghệ | 1 thìa cà phê bột hoặc 1 khúc nghệ tươi | Cho màu vàng nhưn |
| Hạt điều màu hoặc dầu điều | 1 thìa canh hạt | Tuỳ chọn, cho màu đỏ cam |
| Nước mắm, đường, tiêu | 3 thìa canh nước mắm, 1 thìa canh đường | Nêm đậm |
| Đậu phộng (lạc) rang | 100 g | Giã dập |
| Bánh tráng mè (bánh đa vừng) | 4 cái | Nướng giòn |
| Rau sống: xà lách, cải con, húng quế, rau răm, ngò, bắp chuối bào | 1 rổ lớn | Nhiều rau là đúng kiểu Quảng |
| Ớt xanh, chanh | Vừa đủ | Người Quảng hay cắn ớt xanh khi ăn |
Nấu nước dùng nền
- Xương heo chần, đổ nước đầu, rửa sạch. Ninh với khoảng 1,5 lít nước, lửa nhỏ 45–60 phút, vớt bọt, để còn chừng 1,2 lít. Mì Quảng cần ít nước nên không phải nấu nồi to.
- Đầu tôm (nếu bóc vỏ) đập dập, phi sơ trong chút dầu đến khi đỏ, thơm, đổ vào nồi xương ninh thêm 10 phút rồi lọc bỏ. Nước tôm làm nhưn ngọt và có màu đẹp.
Làm nhưn tôm thịt
- Ướp. Thịt ướp với một nửa hành tỏi băm, nghệ, 1 thìa canh nước mắm, 1 thìa cà phê đường, tiêu. Tôm ướp riêng với chút nước mắm, tiêu, hành băm. Để 20 phút.
- Dầu điều. Phi hạt điều màu trong 3 thìa canh dầu ở lửa nhỏ 1–2 phút đến khi dầu đỏ cam, vớt bỏ hạt.
- Xào thịt. Phi thơm nửa hành tỏi còn lại trong dầu điều, cho thịt vào xào lửa lớn đến khi thịt săn, ra mỡ, bắt màu vàng cam đều, khoảng 5 phút.
- Thêm tôm. Cho tôm vào đảo 2–3 phút đến khi tôm đỏ, cong lại.
- Kho nhưn. Đổ nước dùng vào chảo hoặc nồi, chỉ vừa ngập nhưn và thêm chừng hai đốt ngón tay. Nêm nước mắm, đường. Đun sôi rồi hạ lửa vừa nhỏ, rim 10–15 phút. Nước nhưn sánh lại một chút, màu vàng cam, mặt có lớp dầu óng. Nếm thấy đậm hơn nước canh rõ rệt, gần như vị đồ kho loãng: đúng là vậy, vì mỗi tô chỉ chan vài muôi.
- Trứng cút. Thả trứng cút đã bóc vỏ vào rim cùng 5 phút cho ngấm màu.
Bánh tráng mè và đậu phộng
- Nướng bánh tráng mè: nướng trên than hoa, bếp ga (kẹp bằng vỉ, xoay liên tục) hoặc cho vào lò vi sóng khoảng 1 phút–1 phút 30 giây tuỳ máy. Bánh phồng lên, có đốm vàng, mè thơm là được. Để nguội, bánh giòn hẳn.
- Đậu phộng: rang lửa nhỏ, đảo đều 10–15 phút đến khi vỏ lụa nứt, hạt vàng, cắn giòn. Xoa bỏ vỏ lụa, giã dập.
Trụng mì và lên tô
Mì Quảng tươi ngon có sợi mềm dẻo, mặt sợi láng, thoang thoảng mùi gạo, không chua, không nhớt tay. Mì để qua ngày ngửi thấy chua là bỏ. Mì vàng có màu nghệ tự nhiên thì màu hơi không đều, vàng đậm nhạt xen nhau; màu vàng chói đều tăm tắp nên cân nhắc.
- Mì tươi trụng nước sôi 10–20 giây cho mềm và nóng, vớt ráo. Mì khô luộc theo hướng dẫn gói, xả lạnh, khi ăn trụng lại.
- Lót một lớp rau sống dưới đáy tô (xà lách, cải con, bắp chuối bào), xếp mì lên trên.
- Xếp tôm, thịt, trứng cút. Chan nước nhưn khoảng 2 muôi mỗi tô, xâm xấp mặt mì, không ngập.
- Rắc đậu phộng, hành lá, ngò, vài giọt dầu điều. Bẻ bánh tráng mè vào tô hoặc để bên cạnh, ăn đến đâu bẻ đến đó.
Người Quảng ăn mì thường trộn đều tô cho mì áo nước nhưn, cắn kèm ớt xanh, vắt chanh, thêm rau sống từng nắm.
Lỗi hay gặp và cách sửa
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách sửa |
|---|---|---|
| Mì nhạt, như ăn phở loãng | Chan quá nhiều nước, nhưn nêm như canh | Nêm nhưn đậm, chan xâm xấp |
| Nhưn khô cháy | Ít nước, rim lâu | Thêm nước dùng nóng, rim lửa nhỏ |
| Sợi mì vụn, dính | Trụng lâu, mì tươi để qua ngày | Trụng nhanh vài giây; mì tươi dùng trong ngày |
| Bánh tráng mè ỉu, dai | Nướng chưa đủ, để ngoài ẩm | Nướng đến khi phồng đều, để nguội, giữ túi kín |
| Màu nhợt | Thiếu nghệ hoặc dầu điều | Thêm chút nghệ khi ướp, dầu điều khi xào |
Biến tấu theo nhân và vùng
Mì Quảng là món của xứ Quảng (Quảng Nam, Đà Nẵng), mỗi nhà một kiểu nhân. Một số kiểu quen:
- Mì Quảng gà: khoảng 1 kg gà ta chặt miếng vừa ăn, ướp nghệ, hành tỏi, sả băm, nước mắm, đường, tiêu 30 phút. Phi hành với dầu điều, xào gà lửa lớn đến khi da săn, vàng đều, thịt bắt màu. Đổ nước dùng xương gà vừa ngập, kho lửa nhỏ 25–30 phút đến khi gà mềm mà còn dai, nước sánh. Gà ta cho thịt chắc, ngọt; gà công nghiệp mềm, kho ngắn hơn. Có nhà thêm trứng gà luộc thay trứng cút.
- Mì Quảng cá lóc: cá lóc cắt khúc, ướp nghệ, chiên sơ rồi kho với nước nhưn; vị ngọt thanh.
- Mì Quảng ếch, mì Quảng bò: các biến thể theo mùa, theo vùng ven biển hoặc đồng bằng.
- Mì Quảng Phú Chiêm (Quảng Nam): một làng có tiếng về mì, nhân tôm thịt kho đậm, sợi làm tại chỗ.
Ra miền Nam hay miền Bắc, nhiều nơi bán mì Quảng chan nước gần ngập vì khách quen ăn mì nước; ở nhà cứ nấu nước xâm xấp, ăn mới đúng vị. Rau sống quan trọng như phần mì: nhiều rau thì tô mì mới cân, không ngấy.
Bảo quản và hâm lại
Nước nhưn tôm thịt để nguội, hộp kín, ngăn mát 2 ngày; hâm lửa nhỏ cho nóng, thêm vài thìa nước nếu đã sánh quá. Mì tươi để ngăn mát được 1 ngày, nhưng sợi sẽ cứng, cần trụng lâu hơn một chút. Bánh tráng mè nướng rồi để túi kín, ăn trong 1–2 ngày; chưa nướng thì để nơi khô ráo vài tuần. Đậu phộng rang để lọ kín được khoảng 1 tuần.
Câu hỏi thường gặp
Mì Quảng có nước hay không có nước?
Mì Quảng có nước nhưng rất ít, gọi là nước nhưn, chỉ chan xâm xấp mặt mì. Nước được nêm đậm để mì áo vị khi trộn. Chan ngập như phở là sai cách ăn của người Quảng.
Nước nhưn mì Quảng là gì?
Là phần nước kho cùng nhân tôm thịt, gà hoặc cá, nấu từ nước dùng xương và nêm đậm, có màu vàng cam từ nghệ và dầu điều. Một tô chỉ dùng chừng hai muôi.
Mì Quảng ăn kèm gì?
Bánh tráng mè nướng, đậu phộng rang, rau sống như xà lách, cải con, húng quế, rau răm, bắp chuối bào, kèm ớt xanh và chanh.
Nướng bánh tráng mè bằng lò vi sóng được không?
Được. Đặt bánh vào lò vi sóng khoảng 1 phút đến 1 phút 30 giây tuỳ công suất, đến khi bánh phồng đều. Lấy ra để nguội vài giây là bánh giòn.
Mì Quảng khô luộc thế nào?
Luộc trong nhiều nước sôi theo thời gian ghi trên gói, thử sợi đến khi mềm mà còn dai, xả nước lạnh, để ráo. Khi ăn trụng lại nước sôi vài giây cho nóng.