Nhà BếpWiki
Tìm
Sơ chế nguyên liệu

Cách sơ chế tôm: bóc vỏ, rút chỉ lưng và giữ gạch đầu tôm

Cắt xéo mũi tôm để bỏ túi cát mà vẫn giữ gạch, đâm tăm vào khe đốt thứ hai rút chỉ lưng, bóc vỏ, bóp bột năng cho sạch. Tôm chín vừa khi cong hình chữ C.

Cách sơ chế tôm: bóc vỏ, rút chỉ lưng và giữ gạch đầu tôm

Sơ chế tôm gồm cắt râu, chân và mũi nhọn ở đầu (kèm túi cát ngay sau mắt), rút đường chỉ đen trên lưng, rồi bóc vỏ hoặc để nguyên tuỳ món. Muốn giữ gạch đầu thì chỉ cắt xéo phần mũi phía trước mắt, không bẻ đầu. Một ký tôm cho bốn người mất khoảng 20–30 phút; chỗ người mới hay làm sai là bẻ cả đầu vứt đi, mất luôn phần gạch béo nhất.

Cấu tạo con tôm: cái gì bỏ, cái gì giữ

Bộ phậnỞ đâuBỏ hay giữ
Râu, chân bơi, mũi nhọn (chuỷ)Phía trước và dưới bụngCắt bỏ cho gọn, đỡ đâm tay khi ăn
Túi cát (dạ dày)Trong đầu, ngay sau mắt, phía trênBỏ — chứa cát và thức ăn chưa tiêu, nhai lạo xạo
Gạch tômPhần màu cam vàng trong đầu, phía sau túi cátGiữ — béo, thơm, cho màu đẹp khi rim
Chỉ lưng (đường ruột)Sợi đen chạy dọc lưngBỏ — có thể còn cát, vị đắng nhẹ
Chỉ bụngSợi trắng mảnh dưới bụngKhông bắt buộc; bỏ nếu muốn thịt thật sạch
Vỏ, đầu đã tách—Giữ lại nấu nước dùng hoặc phi lấy dầu tôm

Tôm sú, tôm thẻ, tôm he, tôm đất, tôm càng xanh đều làm theo nguyên tắc này. Tôm càng xanh đầu to, gạch nhiều, nên càng nên giữ đầu.

Chuẩn bị cho 4 người

Định lượng tham khảo cho món rim, xào hoặc hấp, nêm lại theo khẩu vị.

Nguyên liệuĐịnh lượngGhi chú / thay thế
Tôm tươi600–800 g cả vỏ (cỡ 30–40 con/kg)Tôm bóc vỏ chỉ còn khoảng một nửa đến 60% trọng lượng
Muối5 g (1 thìa cà phê)Rửa và ướp nhẹ
Muối nở (baking soda)khoảng 1 g (1/4 thìa cà phê)Chỉ dùng khi muốn tôm bóc vỏ giòn; bỏ được
Bột năng10 g (1 thìa canh)Bóp tôm cho sạch nhớt, trắng
Gừng1 nhánh nhỏ 15 gThường không cần với tôm tươi
Kéo bếp, tăm—Tăm để rút chỉ
Nước đá1 tôGiữ tôm lạnh trong lúc làm, vỏ dễ bóc hơn

Các bước sơ chế tôm

  1. Giữ tôm lạnh. Đổ tôm vào tô nước có đá trong lúc làm. Tôm lạnh thịt săn, vỏ dễ bóc, gạch không chảy.
  2. Cắt râu, chân và mũi. Dùng kéo cắt sát râu và chân bơi dưới bụng. Ở đầu, cắt một nhát xéo từ mũi nhọn chếch xuống phía trước mắt, lấy đi phần mũi, mắt và luôn túi cát nằm ngay sau đó. Nhìn vào vết cắt, thấy phần gạch cam vàng lộ ra và không còn túi đen nhỏ là đúng.
  3. Rút chỉ lưng khi còn vỏ. Đếm từ đầu xuống, ở khe giữa đốt thứ hai và thứ ba, đâm tăm ngang qua dưới đường chỉ (đâm nông, sát lưng), nhấc nhẹ tăm lên. Sợi chỉ đen ra theo. Kéo chậm và đều để chỉ không đứt. Đứt thì thử ở khe đốt kế tiếp.
  4. Hoặc rạch lưng khi đã bóc vỏ. Với tôm bóc nõn, rạch một đường nông dọc lưng bằng mũi dao, gạt sợi chỉ ra. Rạch sâu hơn một chút thì tôm khi nấu sẽ nở bung đẹp (kiểu "tôm bông").
  5. Bóc vỏ (nếu món cần). Bẻ đầu (nếu không giữ), bóc từ bụng: tách các chân bụng sang hai bên rồi bóc vỏ theo vòng. Món chiên, nướng có thể chừa lại đốt vỏ cuối và đuôi để cầm, nhìn cũng đẹp.
  6. Bóp bột năng với muối. Tôm bóc vỏ rắc bột năng và chút muối, bóp nhẹ 1 phút. Bột kéo theo nhớt và cặn, nước rửa đục. Rửa lại vài lần đến khi nước trong. Tôm trắng sạch, sờ không còn nhớt.
  7. Thấm thật khô. Tôm ướt khi xào sẽ ra nước, không săn.

Muốn tôm bóc vỏ giòn sần sật

Một cách nhiều bếp xào nấu dùng: ướp 600 g tôm bóc vỏ với 1/2 thìa cà phê muối và 1/4 thìa cà phê muối nở, để ngăn mát 15–30 phút, rồi rửa lại thật sạch và thấm khô. Muối nở làm môi trường hơi kiềm, protein giữ nước tốt hơn nên tôm chín giòn và căng. Dùng quá tay thì tôm có vị lạ và bở, nên đừng tăng lượng.

Muốn tôm chiên thẳng, không cong

Khía 3–4 nhát nông ngang bụng tôm, rồi ấn nhẹ lưng cho nghe "tách" khẽ. Thớ cơ bụng bị cắt nên không kéo cong tôm khi gặp dầu nóng.

Nấu sao cho tôm vừa chín

  • Tôm chín rất nhanh. Dấu hiệu dễ nhìn nhất: thân chuyển hồng đỏ và cong thành hình chữ C. Cong khít thành chữ O là đã quá chín, thịt bắt đầu dai, khô.
  • Tôm xào: lửa lớn, 1–2 phút. Tôm hấp, luộc cỡ vừa: 2–4 phút sau khi nước sôi lại.
  • Tôm rim giữ gạch: phi hành cho thơm, cho tôm vào đảo đến khi đỏ, dằn nhẹ đầu tôm xuống chảo cho gạch chảy ra và quyện vào nước rim, lớp nước sẽ đỏ cam, sánh.
  • Đầu và vỏ tôm tách ra: rang khô trên chảo đến khi đỏ, thơm, rồi đun với nước 15–20 phút là có nồi nước dùng ngọt cho canh, bún, cháo. Hoặc phi đầu tôm với dầu ăn lửa nhỏ, lọc lấy dầu đỏ để chan bún, xào.

Lỗi hay gặp và cách sửa

LỗiVì saoCách sửa
Ăn tôm lạo xạo cátSót túi cát ở đầu hoặc chỉ lưngCắt mũi tôm sâu hơn một chút, rút chỉ kỹ
Rim tôm không đỏ, không sánhBẻ đầu bỏ gạch, hoặc rim lửa nhỏ quá lâuGiữ đầu, dằn gạch ra, rim lửa vừa cho cạn
Tôm bở, nhãoTôm không tươi, rã đông nhiều lần, hoặc ngâm nước lâuRã đông một lần trong ngăn mát; làm xong nấu ngay
Tôm dai, teoNấu quá lâuTắt bếp khi tôm vừa cong chữ C
Đầu tôm đenTôm để lâu, enzym làm đen đầuKhông độc nhưng là dấu hiệu tôm kém tươi; lần sau làm sớm hơn, giữ lạnh

Tôm đông lạnh thì rã trong ngăn mát hoặc ngâm cả túi kín trong nước lạnh, không ngâm nước nóng. Tôm thân căng mọng bất thường, cầm thấy dẻo như có thạch dưới vỏ, khi nấu ra nhiều nước trong thì nên nghi bị bơm tạp chất và đừng mua lại chỗ đó.

Tôm ở bếp ba miền

  • Miền Bắc: tôm rang thịt ba chỉ, tôm rim, tôm he hấp bia, chả tôm. Tôm đồng nhỏ thường rang nguyên vỏ, không bóc.
  • Miền Trung: tôm rim mặn ngọt, tôm chua Huế (đồ lên men, làm từ tôm sống), tôm hấp chấm muối tiêu chanh.
  • Miền Nam: tôm càng nướng muối ớt, tôm kho tàu, tôm khô củ kiệu ngày Tết, tôm luộc nước dừa.

Tôm luộc hay hấp ăn kèm rau sống, chấm muối tiêu chanh hoặc muối ớt xanh. Tôm rim ăn cơm trắng với canh rau là đủ.

Bảo quản tôm

  • Tôm tươi đã sơ chế: ngăn mát, dùng trong ngày.
  • Cấp đông: tôm để nguyên vỏ giữ ngon hơn tôm bóc nõn. Có thể đổ chút nước vào túi cho phủ tôm rồi đông thành khối, tôm đỡ khô.
  • Tôm đã nấu: ngăn mát 1–2 ngày. Hâm lại nhanh trên chảo, không hâm lâu.

Câu hỏi thường gặp

Rút chỉ tôm như thế nào cho nhanh?

Để nguyên vỏ, đâm tăm ngang qua khe giữa đốt thứ hai và thứ ba trên lưng, nhấc nhẹ lên là sợi chỉ đen ra theo. Tôm bóc vỏ thì rạch nông dọc lưng rồi gạt chỉ ra bằng mũi dao.

Làm sao giữ gạch tôm khi sơ chế?

Đừng bẻ đầu. Chỉ cắt xéo phần mũi nhọn phía trước mắt, lấy theo túi cát nằm ngay sau mắt. Phần gạch cam vàng phía sau được giữ nguyên trong đầu tôm.

Có cần bỏ chỉ bụng tôm không?

Không bắt buộc. Chỉ bụng là sợi trắng mảnh, không chứa cát như chỉ lưng. Muốn tôm thật sạch hoặc làm món sang thì bỏ, còn nấu thường ngày giữ lại không sao.

Làm sao để tôm giòn khi xào?

Tôm bóc vỏ bóp bột năng cho sạch, thấm khô, có thể ướp chút muối với rất ít muối nở 15–30 phút rồi rửa lại. Xào lửa lớn 1–2 phút, tắt bếp khi tôm vừa cong chữ C.

Tôm chín cong hình gì?

Tôm vừa chín chuyển hồng đỏ và cong thành chữ C. Nếu cong khít thành chữ O là đã quá chín, thịt bắt đầu dai và khô.

Mở app Nhà Bếp

Thái, giã, canh lửa, nêm nếm — nấu món Việt bằng một ngón

Mở app Nhà Bếp

Bài viết liên quan

Mở app Nhà Bếp

Thái, giã, canh lửa, nêm nếm — nấu món Việt bằng một ngón

Mở app Nhà Bếp Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store