Nhà BếpWiki
Tìm
Sơ chế nguyên liệu

Cách làm sạch mực, bạch tuộc và giữ mực giòn khi xào, hấp

Rút đầu, bỏ nang, lột da, bỏ mắt và mỏ; bạch tuộc chà muối bột mì cho hết nhớt. Mực giòn khi nấu dưới hai phút, dai nhất khi nấu dở dang 3–15 phút.

Cách làm sạch mực, bạch tuộc và giữ mực giòn khi xào, hấp

Làm sạch mực gồm rút đầu và ruột, bỏ nang trong thân, lột lớp da tím, cắt bỏ mắt và mỏ cứng giữa chân; bạch tuộc thì thêm bước chà muối cho hết nhớt. Muốn mực giòn, chỉ có hai cách: nấu thật nhanh dưới hai phút, hoặc nấu thật lâu trên nửa tiếng — kẹt ở giữa là mực dai nhất. Sơ chế một ký mực cho bốn người mất khoảng 20 phút.

Phân biệt mực ống, mực lá, mực nang và bạch tuộc khi làm

Cách làm sạch giống nhau về nguyên tắc, chỉ khác vài chi tiết:

LoạiNhận biếtKhác khi sơ chế
Mực ốngThân dài, thon như ống, vây nhỏ ở đuôiNang là một thanh trong suốt như nhựa, rút ra dễ
Mực láThân dẹt, vây chạy dọc gần hết thânThịt dày, ngọt; da dày hơn mực ống
Mực nangThân tròn bầu, dàyCó mai trắng xốp như phấn trong lưng, rạch lưng lấy ra; túi mực to, dễ vỡ
Bạch tuộc (bạch tuộc, mực tuộc)Tám xúc tu, đầu tròn, không có nangNhiều nhớt, phải chà muối; lộn đầu bỏ ruột

Mực tươi có da óng, đốm màu còn đổi khi chạm, mắt trong, thân chắc, đầu dính chặt thân. Mực đã ngả hồng toàn thân, nhớt nhiều, mắt đục là mực để lâu.

Chuẩn bị cho 4 người

Định lượng tham khảo cho món xào hoặc hấp, nêm lại theo khẩu vị.

Nguyên liệuĐịnh lượngGhi chú / thay thế
Mực tươi800 g–1 kg (còn khoảng 600–700 g sau khi làm)Hoặc bạch tuộc cùng lượng
Muối hạt30 g (khoảng 1,5 thìa canh)Bạch tuộc cần nhiều hơn mực
Bột mì20 g (2 thìa canh)Chỉ dùng cho bạch tuộc, hút nhớt
Gừng1 nhánh khoảng 20 gĐập dập hoặc thái chỉ
Rượu trắng15 ml (1 thìa canh)Có thể bỏ nếu mực thật tươi
Nước đá1 tô lớnĐể chần xong thả vào, giữ giòn
Khăn giấy bếpvài tờLột da và thấm khô

Các bước làm sạch mực ống, mực lá

  1. Rút đầu. Một tay giữ thân, một tay nắm phần đầu ngay dưới mắt, kéo nhẹ và đều. Ruột, túi mực đi theo đầu ra ngoài. Kéo giật mạnh là vỡ túi mực, mực đen loang khắp thân.
  2. Rút nang. Thò ngón tay vào thân, tìm thanh trong suốt cứng, kéo ra. Vuốt ngược thân từ đuôi về miệng để đẩy hết phần ruột còn sót.
  3. Lột da. Ở mép thân có chỗ da hở, dùng khăn giấy (hoặc chấm chút muối) để không trượt tay, kéo lớp da tím ra. Kéo cả hai vây. Thân mực trắng sạch, sờ không còn lớp màng nhám là xong. Da không độc, nhưng lúc nấu co lại làm mực cong và dai hơn.
  4. Tách đầu và xử lý chân. Cắt ngang ngay dưới mắt để lấy phần chân, bỏ mắt và ruột. Bóp nhẹ giữa các chân, mỏ cứng màu nâu đen (giống mỏ chim) sẽ lòi ra; nhặt bỏ. Tuốt các giác bám trên chân nếu chúng có vòng cứng (mực to hay có).
  5. Rửa và thấm khô. Rửa nhanh dưới nước lạnh, không ngâm lâu. Mực ngâm nước bị nhão, ngấm nước nên khi xào ra nhiều nước. Thấm khô bằng khăn giấy.
  6. Khứa và cắt. Rạch thân mực thành miếng phẳng, khứa chéo mặt trong theo hình ô trám (vảy rồng), sâu khoảng nửa độ dày, đừng đứt. Cắt miếng cỡ hai đốt ngón tay. Khi nấu, vết khứa nở ra, mực cuộn đẹp, chín đều và thấm gia vị.

Mực nang thì rạch dọc lưng, lấy mai trắng ra trước, rồi mới rút ruột và đầu. Túi mực nang đen to, muốn giữ để nấu (mì đen, cơm mực) thì tách riêng cẩn thận.

Làm sạch bạch tuộc cho hết nhớt

  1. Lộn đầu. Phần "đầu" tròn của bạch tuộc thực ra là thân, chứa ruột. Dùng kéo rạch một đường nhỏ, lộn ra, cắt bỏ ruột và túi mực.
  2. Bỏ mắt và mỏ. Cắt bỏ mắt. Lật bạch tuộc, ấn vào giữa chỗ các xúc tu gặp nhau, mỏ cứng sẽ lồi lên; cắt bỏ.
  3. Chà muối và bột mì. Cho bạch tuộc vào thau, rắc muối hạt và bột mì, chà mạnh liên tục 3–5 phút, vuốt dọc từng xúc tu. Nhớt xám đặc lại, bám vào bột. Xả nước, làm lại lần hai. Dấu hiệu sạch: sờ không còn trơn, giác bám trắng, không còn cát.
  4. Rửa sạch, để ráo.

Bạch tuộc nhỏ có những vòng màu xanh óng ánh trên da là bạch tuộc đốm xanh, có độc tố thần kinh tetrodotoxin (giống độc tố cá nóc), nấu chín không phá huỷ được. Loài này có ở biển Việt Nam và đã gây ngộ độc. Thấy thì bỏ, tuyệt đối không ăn.

Nấu sao cho mực giòn, bạch tuộc không dai

Thịt mực có nhiều sợi collagen. Gặp nhiệt, chúng co lại rất nhanh: trong một, hai phút đầu, thịt còn mềm giòn; sau đó co cứng, dai nhất. Nấu tiếp lâu (khoảng 30–40 phút trở lên), collagen mới chuyển hoá và thịt mềm trở lại. Vì vậy:

  1. Món xào, nướng, chiên: lửa lớn, chảo nóng già, mực khô. Xào 1–2 phút, thấy mực vừa chuyển trắng đục, các vết khứa cuộn lên là tắt bếp. Đừng chờ "chín hẳn" thêm nữa.
  2. Mực hấp, luộc chấm: nước sôi già có gừng, thả mực vào khoảng 30–60 giây, thấy mực trắng và cuộn là vớt ra tô nước đá. Mực giòn sần sật.
  3. Bạch tuộc luộc: cầm đầu bạch tuộc, nhúng xúc tu vào nồi nước sôi rồi nhấc lên, làm như vậy 3 lần cho xúc tu cuộn tròn đẹp, rồi thả hẳn vào. Bạch tuộc nhỏ luộc 2–3 phút. Bạch tuộc to muốn mềm thì hạ lửa liu riu, luộc 40–60 phút đến khi xiên que vào phần dày thấy trơn.
  4. Món om, nấu cà ri, nấu sốt lâu: chấp nhận nấu lâu cho mềm hẳn, đừng dừng ở phút thứ mười.

Thả mực vào chảo khi còn ướt sẽ ra nước, mực bị luộc trong chính nước của nó và dai. Chảo nhỏ thì chia mẻ.

Lỗi hay gặp và cách sửa

  • Mực xào dai như cao su: xào quá lâu ở lửa vừa. Lần sau lửa lớn, ít mực một mẻ, tắt bếp ngay khi mực cuộn. Lỡ rồi thì hoặc ăn vậy, hoặc chuyển sang om thêm 30 phút cho mềm.
  • Mực ra nhiều nước, nhạt: rửa xong không thấm khô, hoặc ngâm nước lâu. Chần sơ mực 15 giây rồi để ráo trước khi xào sẽ đỡ ra nước.
  • Mực có vị đắng: vỡ túi mực hoặc còn ruột. Rửa kỹ lại; phần thịt bị nhuộm đen đậm thì bỏ.
  • Bạch tuộc sạn cát: chưa chà giác bám kỹ. Chà thêm một lượt muối bột.
  • Mực tanh: mực không tươi. Mực tươi chỉ cần gừng và chút rượu; khử tanh kỹ hơn thì xem bài khử tanh cá, nguyên tắc như nhau.

Mực ba miền và cách ăn kèm

  • Miền Bắc: mực xào cần tây, xào thập cẩm, chả mực Hạ Long (giã tay mực tươi, rán vàng). Chấm nước mắm tỏi ớt hoặc tương ớt.
  • Miền Trung: mực tươi hấp gừng hoặc nhúng giấm, cuốn bánh tráng rau sống, chấm mắm nêm hoặc nước mắm gừng. Mực một nắng nướng là món nhậu quen.
  • Miền Nam: mực nhồi thịt chiên hoặc sốt cà, mực xào sa tế, bạch tuộc nướng sa tế chấm muối ớt xanh.

Mực khô thì nướng xé, hoặc ngâm nước ấm 30 phút cho mềm rồi xào. Mực một nắng (phơi nhẹ một nắng) nướng nhanh trên lửa vừa, ngửi thấy thơm và mép hơi xém là được.

Bảo quản mực đã làm sạch

  • Mực tươi đã làm sạch, thấm khô, bọc kín: ngăn mát dùng trong ngày, chậm nhất hôm sau.
  • Cấp đông: chia phần, ép hết không khí ra khỏi túi. Rã đông trong ngăn mát rồi thấm khô kỹ trước khi xào.
  • Mực đã nấu chín để ngăn mát 1–2 ngày. Hâm lại rất nhanh, vì hâm lâu mực sẽ dai.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao để mực xào giòn không dai?

Thấm mực thật khô, khứa vảy rồng, xào lửa lớn trong 1–2 phút và tắt bếp ngay khi mực cuộn lại, chuyển trắng đục. Mực dai nhất khi nấu khoảng 3–15 phút; nhanh hơn thì giòn, lâu hơn 30 phút thì mềm lại.

Có cần lột da mực không?

Nên lột. Da không độc nhưng co lại khi nấu, làm mực cong queo và dai hơn, màu món cũng sẫm. Dùng khăn giấy để cầm lớp da cho đỡ trơn tay.

Làm sạch bạch tuộc như thế nào?

Lộn đầu bỏ ruột và túi mực, cắt mắt, bỏ mỏ cứng giữa các xúc tu, rồi chà muối hạt với bột mì 3–5 phút, làm hai lượt cho hết nhớt và cát ở giác bám.

Bạch tuộc đốm xanh có ăn được không?

Không. Bạch tuộc có vòng xanh óng ánh trên da chứa độc tố tetrodotoxin, nấu chín không mất độc. Mua bạch tuộc nhỏ thì nhìn kỹ, thấy vòng xanh thì bỏ.

Luộc mực bao lâu thì chín?

Mực tươi cắt miếng chỉ cần 30–60 giây trong nước sôi già, khi mực trắng và cuộn là vớt ra ngâm nước đá. Mực nguyên con nhỏ khoảng 1–2 phút.

Mở app Nhà Bếp

Thái, giã, canh lửa, nêm nếm — nấu món Việt bằng một ngón

Mở app Nhà Bếp

Bài viết liên quan

Mở app Nhà Bếp

Thái, giã, canh lửa, nêm nếm — nấu món Việt bằng một ngón

Mở app Nhà Bếp Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store