Bánh da lợn (có nơi gọi bánh da heo) là bánh hấp từng lớp xanh lá dứa xen vàng đậu xanh, dẻo dai, mát, bóc từng lớp ra ăn được. Một khuôn 20 cm cho 4 người mất khoảng hai tiếng rưỡi, trong đó hơn một tiếng là đứng hấp từng lớp, và phải chờ thêm ít nhất 4 giờ cho bánh nguội hẳn mới cắt. Khó nhất là giữ các lớp bám chặt nhau mà không loang màu, và để bánh dai chứ không bở hay nhão.
Nguyên liệu cho 4 người (khuôn tròn hoặc vuông 20 cm)
Định lượng tham khảo, nêm lại độ ngọt theo khẩu vị.
| Nguyên liệu | Định lượng | Ghi chú / thay thế |
|---|---|---|
| Bột năng | 300 g | Phần chính, tạo độ dẻo dai và trong. |
| Bột gạo tẻ | 40 g | Cho bánh đứng dáng, cắt không dính dao. Có nhà thay bằng bột sắn dây. |
| Đậu xanh không vỏ | 150 g | Ngâm 2 giờ. |
| Đường cát | 250 g | Nấu với nước thành nước đường. |
| Nước cốt dừa | 400 ml | Nước cốt đặc cho bánh béo, dai hơn. |
| Nước lọc | 300 ml | Để nấu nước đường và xay lá dứa. |
| Lá dứa | 15 lá | Có thể thêm 1 thìa cà phê tinh chất lá dứa cho màu đậm. |
| Muối | 1/2 thìa cà phê | Chia đều hai phần bột. |
| Dầu ăn | 1 thìa canh | Quét khuôn. |
Chuẩn bị hai phần bột
- Nước đường: đun 200 ml nước với 250 g đường cho tan, để nguội. Dùng nước đường nguội trộn bột thì bột không bị chín lợn cợn.
- Nước lá dứa: lá dứa cắt khúc, xay với 100 ml nước, lọc qua vải, vắt kiệt. Được khoảng 100 ml nước xanh đậm.
- Đậu xanh: hấp chín 20–25 phút đến khi bở tơi. Xay nhuyễn với 200 ml nước cốt dừa, lọc qua rây cho thật mịn. Đậu xanh lợn cợn sẽ làm lớp vàng sần và tách khỏi lớp xanh.
- Trộn bột năng và bột gạo, chia đôi vào hai âu, mỗi âu 170 g.
- Âu vàng: cho hỗn hợp đậu xanh, một nửa nước đường, 1/4 thìa muối. Khuấy tan.
- Âu xanh: cho 200 ml nước cốt dừa còn lại, nước lá dứa, một nửa nước đường, 1/4 thìa muối. Khuấy tan.
- Lọc cả hai âu qua rây. Để nghỉ 30 phút. So độ đặc hai âu: phải gần như nhau, sệt như sữa đặc pha loãng, nhấc thìa lên chảy thành dòng. Âu nào đặc hơn thì thêm 1–2 thìa nước cốt dừa. Hai lớp chênh độ đặc thì lúc hấp co giãn khác nhau, bánh dễ bong lớp.
Hấp từng lớp
- Đun nồi hấp sôi. Quét dầu khuôn, đặt khuôn vào xửng hấp không 3 phút cho khuôn nóng. Bọc khăn nắp nồi để hơi nước không nhỏ xuống làm lỗ mặt bánh.
- Khuấy âu xanh, múc lớp đầu khoảng 5–6 thìa canh (lớp dày chừng 3–4 mm), nghiêng khuôn cho bột láng đều. Đậy nắp, hấp lửa vừa 6–7 phút. Lớp đầu lâu hơn một chút vì khuôn còn lạnh hơn.
- Mở nắp thấy mặt lớp bánh chuyển từ đục sang trong, chạm nhẹ ngón tay không dính bột là chín. Nếu còn đục ở giữa thì hấp thêm 1 phút.
- Lau giọt nước đọng trên mặt (nếu có) bằng khăn giấy. Khuấy âu vàng (bột năng lắng đáy rất nhanh, mỗi lần múc đều phải khuấy lại), múc cùng lượng, đổ lên lớp xanh. Hấp 5 phút.
- Lặp lại xen kẽ xanh – vàng. Từ lớp thứ ba trở đi mỗi lớp 4–5 phút. Dùng đúng một chiếc muôi hoặc cốc đong cho mọi lớp thì các lớp dày đều.
- Lớp cuối cùng nên là lớp xanh cho mặt bánh đẹp, hấp lâu hơn, khoảng 10 phút, cho chín chắc cả khối.
- Với lượng trên được khoảng 9–11 lớp, tổng thời gian hấp khoảng 60–70 phút.
Để nguội và cắt
- Lấy khuôn ra, để nguội ở nhiệt độ phòng ít nhất 4 giờ, tốt nhất 6 giờ. Bánh còn ấm thì mềm nhũn, cắt là dính và nát. Không cho tủ lạnh khi bánh còn nóng.
- Lách dao bôi dầu quanh thành khuôn, úp ra thớt. Cắt bằng dao bôi dầu ăn, hoặc dùng một sợi chỉ chắc kéo căng ấn xuống, mặt cắt sắc gọn thấy rõ từng lớp.
Lỗi hay gặp và cách sửa
- Các lớp bong rời nhau: lớp dưới hấp quá chín khô mặt, hoặc có nước đọng giữa hai lớp. Lau nước đọng, đổ lớp mới ngay khi lớp dưới vừa trong.
- Màu loang vào nhau: lớp dưới chưa chín đã đổ lớp trên. Chờ lớp dưới trong hẳn.
- Lớp dày mỏng không đều, có lớp đặc trắng: quên khuấy bột trước khi múc, bột năng lắng đáy. Khuấy mỗi lần.
- Bánh bở, không dai: nhiều bột gạo hoặc nhiều đậu xanh quá. Giữ đậu xanh khoảng một nửa lượng bột, bột gạo chỉ chừng 10–15% tổng bột.
- Bánh nhão, dính răng: nhiều nước quá hoặc cắt khi chưa nguội. Bớt nước 30–50 ml lần sau; để nguội đủ giờ.
- Mặt bánh lỗ chỗ: nước nhỏ từ nắp xuống. Bọc khăn nắp, mở nắp nghiêng ra phía ngoài.
- Bánh để qua đêm cứng như đá: để trong tủ lạnh. Hấp lại 3–5 phút là mềm.
Biến tấu và vùng miền
| Kiểu | Khác ở đâu |
|---|---|
| Lá dứa – đậu xanh | Kiểu phổ biến nhất ở Nam Bộ, hai màu xanh vàng |
| Lá dứa – khoai môn | Thay đậu xanh bằng 150 g khoai môn hấp xay, lớp màu tím nhạt, thơm bùi |
| Ba màu | Thêm lớp tím lá cẩm hoặc hoa đậu biếc, hoặc lớp trắng chỉ nước cốt dừa |
| Sầu riêng | Thêm 80–100 g cơm sầu riêng xay vào phần vàng |
| Đường thốt nốt | Thay một phần đường trắng bằng đường thốt nốt, lớp vàng ngả nâu, thơm hơn |
Tên bánh "da lợn" được giải thích phổ biến là vì miếng bánh dẻo dai, bóc từng lớp mỏng giống lớp da. Món này ở miền Bắc ít gặp hơn; người Bắc quen thuộc hơn với các món bánh hấp khác. Miền Nam thì bánh da lợn là món quen ở chợ và trong những dịp giỗ, đám tiệc ở nhà.
Ăn kèm: bánh ăn nguội, với trà nóng hoặc trà đá. Không cần chấm gì thêm.
Khuôn, nồi hấp và cách chia thời gian
- Khuôn: khuôn nhôm hoặc inox thành thẳng, đáy phẳng, sâu ít nhất 5 cm. Khuôn thuỷ tinh dày truyền nhiệt chậm, lớp đầu lâu chín và mỗi lớp phải thêm 1–2 phút. Khuôn vuông cắt miếng đều, khuôn tròn cắt rẻ quạt.
- Nồi hấp: xửng phải rộng hơn khuôn ít nhất 2–3 cm mỗi bên cho hơi lên đều. Khuôn đặt sát thành nồi thì một bên chín trước, lớp bánh dày mỏng lệch.
- Nước trong nồi: đổ đủ ngay từ đầu, khoảng 2 lít với nồi thường, vì hấp hơn một tiếng. Phải thêm thì thêm nước sôi, đừng thêm nước lạnh làm tụt hơi giữa chừng.
- Chia thời gian: nên làm bánh từ sáng sớm hoặc đầu giờ chiều để có đủ 4–6 giờ cho bánh nguội trước bữa ăn. Làm tối thì để nguội qua đêm ở nơi thoáng mát, sáng hôm sau cắt là đẹp nhất.
Bảo quản và hâm lại
- Để nhiệt độ phòng nơi thoáng mát, đậy kín, ăn trong 24 giờ là ngon nhất. Bánh có nước cốt dừa nên trời nóng nhanh chua.
- Để tủ lạnh trong hộp kín 2–3 ngày. Bánh cứng lại; khi ăn hấp 3–5 phút hoặc để ra ngoài 1 giờ.
- Không nên cấp đông: rã đông bánh chảy nước, lớp bong ra.
Câu hỏi thường gặp
Bánh da lợn làm bằng bột gì?
Chủ yếu là bột năng cho độ dẻo dai, thêm một ít bột gạo cho bánh đứng dáng. Có nhà thay bột gạo bằng bột sắn dây. Phần màu lấy từ lá dứa và đậu xanh, nước cốt dừa cho vị béo.
Hấp mỗi lớp bánh da lợn bao lâu?
Lớp đầu khoảng 6–7 phút, các lớp sau 4–5 phút, lớp cuối khoảng 10 phút. Nhìn mặt lớp bánh chuyển trong, chạm không dính tay là đổ lớp kế.
Vì sao bánh da lợn bị tách lớp?
Thường do có nước đọng giữa hai lớp, lớp dưới hấp quá lâu khô mặt, hoặc hai phần bột chênh độ đặc. Lau nước đọng, đổ lớp mới ngay khi lớp dưới vừa chín, giữ hai âu bột đặc như nhau.
Bao lâu thì cắt bánh da lợn được?
Để nguội ở nhiệt độ phòng ít nhất 4 giờ, tốt nhất 6 giờ. Cắt bằng dao bôi dầu hoặc dùng chỉ để mặt cắt sắc gọn.
Bánh da lợn để tủ lạnh bị cứng thì làm sao?
Hấp lại 3–5 phút hoặc để ra nhiệt độ phòng khoảng 1 giờ là bánh mềm dẻo lại. Tinh bột co lại khi lạnh nên cứng là chuyện bình thường.