Bánh bò có hai kiểu làm ở nhà: bánh bò nướng vỏ vàng nâu, ruột vàng xanh lá dứa với những sợi "rễ tre" chạy dọc, và bánh bò hấp trắng xốp nứt mặt, ruột lỗ chỗ, ăn mát và hơi chua nhẹ. Bánh nướng mất khoảng hai tiếng, bánh hấp mất ba đến bốn tiếng vì phải ủ bột cho lên men. Cái khó chung là có rễ tre: khuôn phải nóng thật, bột phải đủ khí, và đừng mở nắp lò hay nồi giữa chừng.
Nguyên liệu cho 4 người
Định lượng tham khảo, mỗi kiểu được một khuôn tròn 20–22 cm hoặc khoảng 20 chén nhỏ. Độ ngọt nêm lại theo khẩu vị.
Bánh bò nướng lá dứa
| Nguyên liệu | Định lượng | Ghi chú / thay thế |
|---|---|---|
| Bột năng | 250 g | Bột năng mịn, khô, không vón. |
| Bột nở (baking powder) | 10 g (2 thìa cà phê) | Là bột nở, không phải baking soda. |
| Trứng gà | 5 quả | Để nhiệt độ phòng. |
| Đường cát | 200 g | Bánh bò nướng cần ngọt vừa, bớt quá thì vỏ khó vàng. |
| Nước cốt dừa | 400 ml | |
| Lá dứa | 10 lá | Xay với 50 ml nước cốt dừa, lọc lấy nước xanh. |
| Muối | 1/4 thìa cà phê | |
| Dầu ăn hoặc bơ | 2 thìa canh | Quét khuôn. |
Bánh bò hấp
| Nguyên liệu | Định lượng | Ghi chú / thay thế |
|---|---|---|
| Bột gạo tẻ | 300 g | Bột gạo khô xay mịn. |
| Bột năng | 50 g | Cho bánh dai, đỡ bở. |
| Men nở khô (instant) | 5 g (1 thìa cà phê) | Cách cổ truyền dùng cơm rượu: 3 thìa canh nước cốt cơm rượu, ủ qua đêm. |
| Đường cát trắng | 200 g | Đường thốt nốt cho bánh bò thốt nốt màu nâu. |
| Nước ấm | 250 ml | Khoảng 40 °C. |
| Nước cốt dừa | 150 ml | |
| Muối | 1/4 thìa cà phê | |
| Dầu ăn | 1 thìa canh | Quét chén. |
Làm bánh bò nướng
- Đun nước cốt dừa với đường và muối, lửa nhỏ, khuấy đến khi tan hết đường, không cần sôi. Để nguội đến ấm tay.
- Đập trứng vào âu, dùng đũa khuấy tan nhẹ, không đánh bông. Đổ nước cốt dừa ấm và nước lá dứa vào, khuấy đều.
- Trộn bột năng với bột nở trong một âu khác. Rót dần hỗn hợp trứng sữa vào, khuấy đến khi không còn cục bột. Lọc qua rây.
- Để bột nghỉ 30 phút đến 1 giờ, phủ khăn. Bột nghỉ cho tinh bột ngậm nước đều, bánh ruột mịn hơn.
- Làm nóng lò 180 °C. Quét dầu vào khuôn, đặt khuôn vào lò nướng nóng khoảng 10 phút. Đây là bước tạo rễ tre: bột chạm vào thành khuôn nóng thì bọt khí sinh ra nhanh ở đáy và thành, đẩy thẳng lên trên thành những đường xốp dọc.
- Khuấy bột lại một lượt (bột năng hay lắng đáy). Rút khuôn nóng ra, đổ bột vào ngay, nghe xèo nhẹ ở đáy khuôn là khuôn đủ nóng. Đổ khoảng 2/3 khuôn.
- Nướng 180 °C khoảng 15 phút đầu cho bánh nở và vỏ đáy chín, sau đó hạ xuống 160 °C nướng thêm 30–40 phút. Không mở lò trong 30 phút đầu.
- Bánh chín khi mặt vàng nâu đều, ấn nhẹ thấy đàn hồi, cắm que tre vào giữa rút ra sạch. Mặt bánh có thể nứt nhẹ.
- Để nguội hẳn (ít nhất 1 giờ) rồi mới cắt. Cắt lúc còn nóng ruột bánh dính dao, rễ tre bị bẹp. Cắt dọc sẽ thấy rõ những sợi rễ tre.
Làm bánh bò hấp
- Hoà men với 50 ml nước ấm và 1 thìa đường, để 10 phút đến khi sủi bọt nổi bông. Không sủi là men chết hoặc nước nóng quá, làm lại.
- Đun 200 ml nước còn lại với đường, muối cho tan, pha thêm nước cốt dừa, để về ấm tay.
- Trộn bột gạo với bột năng. Rót nước đường dừa ấm vào, nhồi đều, sau đó cho nước men vào khuấy kỹ. Bột lỏng như sữa đặc pha loãng.
- Phủ kín, ủ chỗ ấm (khoảng 30–35 °C, ví dụ trong lò tắt có bật đèn) 2–3 giờ. Bột đạt khi nổi bọt li ti dày trên mặt, thể tích tăng rõ, ngửi có mùi chua nhẹ như cơm rượu.
- Đun nồi hấp sôi mạnh. Xếp chén nhỏ đã quét dầu vào xửng, hấp không 3–5 phút cho chén nóng.
- Khuấy nhẹ bột cho đều (đừng khuấy mạnh làm vỡ hết khí), đổ vào chén nóng gần đầy. Đậy nắp, hấp lửa to 8–12 phút với chén nhỏ, 25–30 phút với khuôn to. Bọc khăn nắp nồi.
- Bánh chín khi mặt nứt chân chim hoặc nứt ba bốn cánh, ruột xốp, ấn vào đàn hồi, que tre rút ra sạch. Lấy ra để nguội cho khỏi dính.
Lỗi hay gặp và cách sửa
| Lỗi | Gặp ở | Nguyên nhân và cách sửa |
|---|---|---|
| Không có rễ tre, ruột đặc | Bánh nướng | Khuôn chưa nóng, lò nóng chưa tới. Nướng khuôn trống trước 10 phút; dùng khuôn kim loại thay khuôn thuỷ tinh |
| Bánh xẹp sau khi lấy ra | Cả hai | Mở lò hoặc mở nắp sớm; bánh chưa chín ruột. Nướng hoặc hấp đủ thời gian, kiểm tra bằng que |
| Bánh chai, cứng, dai như cao su | Bánh nướng | Quá nhiều bột năng hoặc trứng đánh bông rồi xẹp. Cân đúng, khuấy nhẹ |
| Đáy bánh có lớp đặc khác màu | Bánh nướng | Bột năng lắng đáy. Khuấy lại ngay trước khi đổ |
| Bánh hấp không nứt mặt | Bánh hấp | Bột ủ chưa đủ, lửa hấp nhỏ, chén chưa nóng. Ủ đến khi bọt dày, hấp lửa to |
| Bánh hấp chua gắt | Bánh hấp | Ủ quá lâu hoặc chỗ ủ quá nóng. Ủ vừa đủ, mùa hè rút ngắn thời gian |
| Bánh hấp sượng, có hạt lổn nhổn | Bánh hấp | Bột gạo thô. Dùng bột xay mịn, nhồi kỹ rồi để bột ngậm nước 30 phút trước khi cho men |
| Bánh nướng có mùi tanh trứng | Bánh nướng | Thiếu lá dứa hoặc vani; trứng không tươi |
Biến tấu và vùng miền
- Bánh bò nướng là món của miền Nam, gần như nhà nào ở miền Tây cũng biết làm. Ngoài lá dứa có bánh bò nướng sầu riêng, bánh bò nướng dừa non, bánh bò nướng đường thốt nốt.
- Bánh bò thốt nốt (An Giang, vùng Bảy Núi): bánh bò hấp làm bằng đường thốt nốt, màu nâu vàng, thơm mùi đường. Thay đường trắng bằng đường thốt nốt nấu tan, lọc.
- Bánh bò hấp ba màu: chia bột ủ thành ba phần, một phần thêm nước lá dứa, một phần nước dền hoặc gấc, một phần để trắng. Hấp riêng từng chén.
- Bánh bò miền Bắc: hay gặp loại hấp khuôn to cắt miếng, ủ bằng men rượu hoặc men nở, ít nước cốt dừa, có khi rắc dừa nạo. Ăn mát, hơi chua.
- Bánh bò kiểu người Hoa (bạch đường cao): bánh trắng hấp, trong và dai hơn, lên men lâu.
Ăn kèm: bánh bò hấp chấm nước cốt dừa đun sánh có muối, rắc mè rang. Bánh bò nướng ăn không, với trà nóng.
Bảo quản và hâm lại
- Cả hai loại để nhiệt độ phòng mát trong ngày, đậy khăn.
- Để tủ lạnh trong hộp kín 2–3 ngày. Bánh sẽ cứng lại vì tinh bột co khi lạnh.
- Bánh bò hấp: hấp lại 3–5 phút là mềm như mới. Bánh bò nướng: hấp lại 3 phút hoặc quay lò vi sóng 15–20 giây có đậy khăn ẩm.
- Bánh bò nướng cấp đông được khoảng 1 tháng nếu gói kín từng miếng; rã trong ngăn mát rồi hấp lại.
Câu hỏi thường gặp
Làm bánh bò nướng sao cho có rễ tre?
Điều quan trọng nhất là khuôn phải nóng: nướng khuôn trống có quét dầu khoảng 10 phút rồi mới đổ bột. Thêm vào đó là bột nghỉ đủ, khuấy lại trước khi đổ, và không mở lò trong 30 phút đầu.
Bánh bò hấp ủ bao lâu?
Dùng men nở khô thì ủ chỗ ấm khoảng 2–3 giờ, đến khi mặt bột nổi bọt li ti dày và có mùi chua nhẹ. Dùng cơm rượu theo kiểu cũ thì thường ủ qua đêm. Trời nóng bột lên nhanh hơn.
Vì sao bánh bò hấp không nở, không nứt mặt?
Thường do men chết, bột ủ chưa đủ, hoặc hấp lửa nhỏ và chén không được làm nóng trước. Thử men bằng nước ấm có đường trước, ủ đến khi bọt dày, hấp nồi sôi mạnh.
Bánh bò nướng dùng bột gì?
Kiểu phổ biến dùng bột năng làm chính, cùng trứng, nước cốt dừa, đường và bột nở. Có nơi bán sẵn bột bánh bò pha trộn, nhưng tự trộn từ bột năng giúp kiểm soát độ ngọt.
Bánh bò để được mấy ngày?
Trong ngày để ngoài nơi thoáng mát, tủ lạnh 2–3 ngày. Bánh cứng lại khi lạnh, hấp lại vài phút là mềm.