Nem nướng kiểu Nha Trang là thịt lợn (heo) nạc quết dẻo trộn mỡ hạt lựu, nặn quanh que hoặc vo viên, nướng thơm rồi cuốn bánh tráng với chả ram giòn, rau sống, xoài xanh và chấm một thứ nước chấm sệt, béo, màu cam nâu. Làm ở nhà mất khoảng 2 giờ kể cả để nhân nghỉ. Khó nhất là quết thịt cho dai giòn mà không dùng phụ gia cấm, và nấu nước chấm đủ sệt, đủ béo.
Nem nướng Nha Trang khác gì nem nướng nơi khác
Nem nướng Khánh Hoà, nổi tiếng nhất là nem nướng Ninh Hoà và Nha Trang, ăn theo kiểu cuốn: một đĩa nem, chả ram (bánh tráng cuộn chiên giòn), bánh tráng, rau sống, xoài xanh, dưa leo, khế, chuối chát, và chén nước chấm sệt. Ở Huế có nem lụi quấn quanh cây sả, chấm nước lèo gan và đậu phộng; nem nướng ở miền Nam thường là bún nem nướng chan nước mắm. Ở đây làm theo kiểu cuốn Khánh Hoà.
Nem nướng là thịt chín, khác hẳn nem chua (thịt lên men, ăn không nấu). Nem chua có bài riêng ở mục dưa muối và đồ lên men.
Nguyên liệu cho 4 người
Định lượng tham khảo, nêm lại theo khẩu vị.
| Nguyên liệu | Định lượng | Ghi chú / thay thế |
|---|---|---|
| Thịt lợn (heo) nạc đùi hoặc nạc vai | 700 g | Thịt tươi, càng mới mổ càng dễ dai |
| Mỡ lưng lợn | 150 g | Luộc chín, thái hạt lựu 3–4 mm |
| Nước mắm | 30 ml (2 thìa canh) | |
| Đường | 25 g (2 thìa canh) | |
| Tỏi, hành tím | 6 tép tỏi, 3 củ hành | Băm nhuyễn |
| Hạt tiêu | 1 thìa cà phê | |
| Bột năng | 15 g (1 thìa canh) | Giúp nhân kết dính |
| Bột nở (baking powder) | 1/2 thìa cà phê | Tuỳ chọn, cho nem hơi xốp |
| Đá viên | 1 nắm (100 g) | Giữ thịt lạnh khi xay |
| Bánh tráng cuốn | 300 g | |
| Chả ram (bánh tráng cuộn chiên) | 20 cuốn | Mua sẵn hoặc tự cuộn tôm thịt |
| Rau và trái cây ăn kèm | 1 kg tổng | Xà lách, rau thơm, xoài xanh, dưa leo, khế, chuối chát |
Nước chấm sệt (một cách làm phổ biến ở nhà)
| Nguyên liệu | Định lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gan lợn hoặc thịt nạc xay | 100 g | Gan cho vị béo bùi đặc trưng; ai không ăn gan dùng nạc |
| Xôi nếp hoặc cơm nếp | 80 g (1 chén nhỏ) | Tạo độ sệt |
| Tương hột (tương đậu nành) | 3 thìa canh | Xay nhuyễn |
| Đậu phộng (lạc) rang | 50 g | Một nửa xay, một nửa giã dập |
| Tỏi | 5 tép | Phi vàng |
| Đường, nước mắm | 2 thìa canh đường, 1 thìa canh nước mắm | Nêm dần |
| Nước dùng hoặc nước lọc | 400 ml | |
| Dầu điều (dầu hạt điều màu) | 1 thìa canh | Cho màu cam; tuỳ chọn |
Quết thịt cho nem dai giòn
Độ dai giòn của nem đến từ protein trong thịt nạc được muối và lực quết kéo ra, kết thành mạng — giống làm giò, chả. Ba điều kiện: thịt tươi, thịt luôn lạnh, và quết đủ lâu. Đây là bài nói kỹ cách quết thịt; các món chả khác trên site chỉ nhắc lại.
- Lọc thịt. Lọc bỏ hết gân, màng, mỡ trên phần nạc. Thái miếng nhỏ cỡ ngón tay cái, thấm khô.
- Ướp lạnh. Trộn thịt với nước mắm, đường, tiêu, bột nở. Cho vào ngăn đá 30–40 phút tới khi mặt thịt se cứng, sờ thấy lạnh buốt nhưng chưa đông đá hẳn.
- Xay. Xay thịt bằng máy xay khoẻ, mỗi lần một ít, thêm vài viên đá. Xay từng đợt ngắn 20–30 giây, nghỉ cho máy và thịt không nóng. Thịt phải luôn lạnh, dưới khoảng 12 °C; sờ thấy ấm là protein bị "chín" một phần, nem sẽ bở. Xay tới khi thịt mịn, dẻo, bóng, kéo thấy sợi, dính chặt vào thìa.
- Trộn phụ liệu. Cho tỏi hành băm, bột năng vào, quết thêm 30 giây. Cuối cùng trộn mỡ hạt lựu bằng tay cho đều — mỡ cho vào sau để còn nguyên hạt, ăn giòn ngọt.
- Để nghỉ. Cho nhân vào hộp kín, ngăn mát 1 giờ. Nhân săn, dễ nặn, nem nướng không nứt.
Đừng dùng hàn the. Hàn the (borax) từng bị dùng để làm nem, giò dai giòn nhưng không được phép dùng trong thực phẩm. Nem quết đúng cách, đủ lạnh vẫn dai giòn mà không cần thứ đó.
Nặn và nướng nem
- Chuẩn bị que. Que tre ngâm nước 30 phút cho khỏi cháy, hoặc dùng cây sả cắt khúc làm que cho thơm.
- Nặn. Thoa chút dầu vào tay. Lấy khoảng 35–40 g nhân, bóp quanh que thành thỏi dài 10–12 cm, dày cỡ ngón tay cái. Hoặc vo viên dẹt 25 g. Mặt nem nhẵn thì nướng không nứt.
- Hấp sơ (tuỳ chọn). Nhiều nhà hấp nem 5 phút trước khi nướng để nem chín đều, giữ dáng, rồi nướng chỉ cho thơm và lên màu. Cách này hợp với lò nướng nhỏ.
- Nướng. Lò 210 °C, phết dầu lên nem, nướng 8 phút, lật, phết dầu, thêm 6–7 phút. Nồi chiên không dầu 200 °C, tổng 12–14 phút. Nem chín khi mặt vàng nâu, có vệt sém, căng bóng và có mỡ sủi; ấn vào đàn hồi. Thịt xay cần chín tới khoảng 71 °C ở lõi.
Ba cách nướng ở bếp nhà và lưu ý khói đã nói trong bài thịt nướng sả.
Nấu nước chấm sệt
- Luộc gan. Gan lợn rửa, ngâm sữa tươi hoặc nước muối loãng 15 phút cho bớt mùi, luộc chín tới khi cắt ra không còn đỏ. Xay nhuyễn cùng xôi nếp, tương hột, một nửa đậu phộng và 200 ml nước.
- Phi tỏi. Phi tỏi với 2 thìa canh dầu tới vàng, thêm dầu điều nếu dùng.
- Nấu. Đổ hỗn hợp xay vào, thêm 200 ml nước còn lại, đường, nước mắm. Đun lửa nhỏ, khuấy liên tục vì có nếp nên rất dễ bén đáy.
- Canh độ sệt. Đun 8–10 phút tới khi nước chấm sánh như cháo loãng, nhấc thìa lên thì chảy thành dòng chậm, không nhỏ giọt rời. Nguội sẽ đặc hơn nữa, nên nhấc ra khi còn hơi loãng hơn ý muốn.
- Nêm và ăn. Nếm: béo bùi, ngọt nhiều, mặn nhẹ, thơm tỏi. Múc ra chén, rắc đậu phộng giã, tỏi phi, thêm ớt tươi băm hoặc tương ớt khi ăn.
Lỗi hay gặp và cách sửa
- Nem bở, không dai: thịt không tươi, thịt bị ấm khi xay, xay chưa đủ. Xay thịt thật lạnh, có đá, xay tới khi dẻo kéo sợi.
- Nem nứt, bung khỏi que: nhân chưa nghỉ, nặn quá dày hoặc nướng lửa lớn. Để nhân nghỉ 1 giờ, nặn mỏng đều, hấp sơ trước khi nướng.
- Nem khô: thiếu mỡ, nướng quá lâu. Đủ 150 g mỡ cho 700 g nạc (tỷ lệ mỡ nói kỹ ở bài bò lá lốt).
- Nước chấm lợn cợn, tanh: gan chưa sơ chế, xay chưa mịn. Ngâm gan, luộc chín, xay kỹ, lọc qua rây nếu cần.
- Nước chấm khét: lửa lớn, không khuấy. Nấu lửa nhỏ, khuấy đều tay suốt lúc nấu.
- Nước chấm quá đặc: pha thêm nước dùng nóng từng thìa.
Ăn kèm và cuốn
Mâm nem nướng kiểu Khánh Hoà gồm: nem, chả ram, bánh tráng, xà lách, rau thơm (húng, tía tô, diếp cá), xoài xanh thái sợi, dưa leo, khế, chuối chát. Cuốn một miếng nem, một khúc chả ram, rau và xoài, chấm đẫm nước sệt — giòn của chả ram và chua của xoài là cái làm món này khác hẳn nem nướng ăn bún. Cách cuốn bánh tráng đã nói ở bài bò nhúng giấm.
Chả ram tự làm: cuộn tôm băm và thịt băm trong bánh tráng mỏng, cuộn dài nhỏ cỡ ngón tay, chiên vàng giòn. Cách chiên giòn lâu như chả giò có bài bên gatgao.
Biến tấu: bún nem nướng (bún, rau, đồ chua, chan nước mắm chua ngọt), bánh mì nem nướng, nem nướng ăn với cơm. Ở Huế, nước chấm nem làm từ gan, đậu phộng, nước lèo, ăn kèm bánh ướt hoặc bún.
Bảo quản
Nem sống đã nặn cấp đông được khoảng 1 tháng, mỗi lớp lót giấy nến; nướng thẳng từ đông, thêm 4–5 phút. Nem nướng thừa cho hộp kín, ngăn mát 2 ngày, hâm bằng nồi chiên không dầu 180 °C 3 phút. Nước chấm có gan và nếp chóng hỏng: ngăn mát tối đa 2 ngày, đun sôi lại trước khi ăn.
Câu hỏi thường gặp
Nước chấm nem nướng Nha Trang làm bằng gì?
Một cách làm phổ biến là gan lợn hoặc thịt nạc, xôi nếp, tương hột, đậu phộng xay nhuyễn, nấu với tỏi phi, đường và nước mắm tới khi sệt. Mỗi nhà, mỗi nơi một tỷ lệ khác nhau. Khi ăn rắc đậu phộng giã và tỏi phi.
Làm nem nướng dai giòn mà không dùng hàn the được không?
Được. Dùng thịt tươi, giữ thịt thật lạnh khi xay (có đá), xay tới khi dẻo kéo sợi và để nhân nghỉ trong ngăn mát. Hàn the không được phép dùng trong thực phẩm, không nên dùng.
Nem nướng khác nem chua thế nào?
Nem nướng là thịt quết rồi nướng chín, ăn nóng. Nem chua là thịt lên men chua, thường ăn không qua nấu. Hai món dùng nguyên liệu gần nhau nhưng cách làm và an toàn khác hẳn.
Nướng nem bằng lò bao nhiêu độ?
Khoảng 210 °C, nướng 8 phút, lật, phết dầu, thêm 6–7 phút. Nồi chiên không dầu để 200 °C khoảng 12–14 phút. Có thể hấp sơ 5 phút trước để nem chín đều và giữ dáng.
Nem nướng ăn kèm gì?
Kiểu Khánh Hoà ăn với bánh tráng, chả ram giòn, rau sống, xoài xanh, dưa leo, khế, chuối chát và nước chấm sệt. Ở nơi khác có thể ăn với bún, bánh mì hoặc cơm.