Gà rang gừng và gà kho gừng dùng chung một nền: gà chặt miếng nhỏ, ướp nước mắm, đường, gừng, xào săn rồi nấu tới khi thấm. Rang thì đảo tới khi cạn khô, gia vị bám bóng quanh miếng gà; kho thì để lại chút nước sệt sánh chan cơm. Cả hai mất khoảng 45 phút cho 4 người. Chỗ quyết định là lượng gừng, cách cho gừng làm hai lần, và lửa ở giai đoạn cuối.
Nguyên liệu cho 4 người
Định lượng tham khảo, nêm lại theo khẩu vị nhà mình.
| Nguyên liệu | Định lượng | Ghi chú / thay thế |
|---|---|---|
| Gà ta | 800 g–1 kg | Nửa con, hoặc đùi và cánh gà công nghiệp |
| Gừng già | 80 g (một củ to bằng 3 ngón tay) | 40 g giã nhuyễn để ướp, 40 g thái chỉ để xào |
| Hành tím, tỏi | 3 củ hành, 4 tép tỏi | Băm |
| Nước mắm | 2 thìa canh | Chia 1 thìa ướp, 1 thìa nêm |
| Đường | 1,5 thìa canh | |
| Nước màu (nước hàng) | 1 thìa cà phê | Hoặc thắng 1 thìa canh đường cho màu |
| Tiêu | ½ thìa cà phê | |
| Dầu ăn | 2 thìa canh | |
| Nước dừa hoặc nước lọc | 200 ml | Chỉ dùng cho gà kho |
| Ớt, hành lá | 1–2 trái ớt, 2 cọng hành |
Gừng: chọn loại nào, cho mấy lần
- Gừng già (củ chắc, vỏ vàng nâu, nhiều xơ) cay ấm và thơm hơn gừng non. Món này cần vị cay ấm rõ, nên dùng gừng già. Gừng non thì tăng lượng lên 1,5 lần.
- Không cần gọt sạch vỏ. Cạo nhẹ bằng thìa là lớp vỏ mỏng tróc ra, giữ được phần thơm sát vỏ.
- Cho gừng hai lần. Gừng giã nhuyễn trộn vào lúc ướp để thấm vào thịt và khử mùi gà; gừng thái chỉ phi lúc xào để có sợi gừng thơm, hơi giòn trong món. Chỉ cho một lần thì hoặc gà thơm mà không thấy gừng, hoặc có sợi gừng mà thịt nhạt mùi.
- Không phi gừng thái chỉ quá vàng: gừng cháy có vị đắng gắt.
Sơ chế và ướp
- Chặt gà. Chặt miếng nhỏ cỡ 3–4 cm, có xương. Miếng nhỏ cho gia vị bám nhiều mặt, rang nhanh chín đều. Cắt bớt mỡ và da thừa ở phao câu, cổ. Thấm khô gà bằng giấy, không cần rửa dưới vòi.
- Ướp. Trộn gà với gừng giã, nửa phần hành tỏi băm, 1 thìa canh nước mắm, 1 thìa canh đường, tiêu và nước màu. Bóp đều, ướp 20–30 phút ở nơi mát, hoặc ngăn mát tới 2 tiếng. Gà ướp có nước màu sẽ lên màu cánh gián đẹp hơn khi rang.
Gà rang gừng
- Phi thơm. Đun 2 thìa canh dầu, phi phần hành tỏi còn lại, rồi cho gừng thái chỉ vào đảo tới khi sợi gừng hơi vàng mép và dậy mùi, khoảng 1 phút.
- Xào săn. Tăng lửa lớn, cho gà vào, dàn đều. Để yên 1–2 phút cho mặt da áp chảo săn vàng, rồi mới đảo. Xào 5–6 phút tới khi thịt săn chắc, da se, nước ướp rỉ ra bắt đầu sôi.
- Rang lửa vừa. Hạ lửa vừa, đậy nắp 5 phút cho gà chín vào trong nhờ nước thịt tiết ra. Mở nắp, đảo đều.
- Rang cạn. Đảo tiếp 8–10 phút không đậy nắp. Nước trong chảo cạn dần thành lớp sệt bóng, bám quanh miếng gà. Nêm thêm 1 thìa canh nước mắm, ½ thìa canh đường theo khẩu vị, đảo cho đường caramen hoá nhẹ. Gà đạt khi bề mặt bóng màu cánh gián, cạnh hơi xém, đáy chảo khô.
- Thử chín. Cắt một miếng đùi sát xương: thịt trắng đục, không còn hồng, nước trong. Nếu có nhiệt kế, lõi 74 °C.
- Thêm hành lá, ớt, tiêu, đảo đều rồi tắt bếp.
Gà kho gừng
Làm y bước 1–2 phần rang. Sau khi xào săn, đổ 200 ml nước dừa hoặc nước lọc vào, vừa xấp nửa miếng gà. Đun sôi, hớt bọt, hạ lửa nhỏ, đậy hé nắp kho 20–25 phút (gà ta có thể cần 30–35 phút). Thỉnh thoảng đảo nhẹ cho miếng phía trên thấm. Khi thịt mềm, mở nắp, kho thêm 5 phút lửa vừa cho nước rút còn khoảng một phần ba, sánh lại, bóng màu nâu đỏ. Nêm lại, rắc tiêu, hành lá.
Gà kho nước dừa ngọt dịu và bóng hơn; nước lọc thì vị gừng rõ, gọn hơn.
Lỗi hay gặp và cách sửa
| Lỗi | Vì sao | Cách sửa |
|---|---|---|
| Gà dai | Gà ta già, thời gian quá ngắn | Thêm chút nước, đậy nắp nấu thêm 10 phút rồi rang cạn lại |
| Gà khô, xác | Rang lửa to quá lâu, gà công nghiệp ít mỡ | Đậy nắp ở giai đoạn giữa; với gà công nghiệp rút ngắn thời gian |
| Màu nhợt, trắng | Không có nước màu, chưa đủ thời gian rang | Thêm ½ thìa cà phê nước màu, rang thêm vài phút |
| Đắng | Gừng hoặc nước màu cháy | Phi gừng lửa vừa; khi rang cạn hạ lửa, đảo liên tục |
| Không thấy vị gừng | Gừng non, gừng ít, chỉ cho một lần | Dùng gừng già, chia ướp và xào |
| Quá mặn | Nước rút nhiều sau khi nêm | Nêm phần cuối sau khi nước đã cạn bớt; mặn thì thêm nước dừa |
Biến tấu theo vùng và ăn kèm
- Miền Bắc: gà rang gừng thường rang khô, mặn ngọt vừa, gừng nhiều. Có nhà rang gà với sả và lá chanh cùng kiểu.
- Miền Nam: gà kho gừng nấu nước dừa, ngọt hơn, có nước sánh chan cơm; trong mâm cơm mùa mưa rất được chuộng vì ấm bụng.
- Gà kho sả ớt: thay phần lớn gừng bằng sả băm, nhiều ớt, kiểu miền Trung hay làm.
- Gà kho nghệ: thêm 1 thìa cà phê nghệ tươi giã, màu vàng, mùi ấm.
- Vịt, ngan rang gừng: cùng khung, tăng gừng và rang lâu hơn.
Ăn với cơm trắng nóng, kèm canh rau (canh bí, canh mồng tơi) và đĩa rau luộc hoặc dưa leo. Gà kho gừng ăn với cháo trắng cũng rất hợp khi trong nhà có người mệt.
Chọn phần gà và chặt cho gọn
| Phần gà | Khi rang, kho |
|---|---|
| Đùi, má đùi | Ngon nhất: nhiều thịt, có mỡ, rang không khô |
| Cánh | Nhiều da, thấm gia vị, rang cạnh giòn |
| Ức | Dễ khô; nếu dùng thì cắt miếng to hơn và cho vào sau 5 phút |
| Lưng, cổ | Ít thịt nhưng ngọt, hợp gà kho có nước |
Chặt gà gọn: đặt gà lên thớt dày, dùng dao chặt bản to, mỗi nhát dứt khoát ngay khớp hoặc chỗ xương mỏng. Chặt nhiều nhát vào một chỗ làm xương vỡ vụn, lẫn vào thịt. Với cánh, tách ở khớp rồi chặt đôi phần cánh giữa. Gà công nghiệp chặt dễ hơn; gà ta xương cứng nên nhờ người bán chặt sẵn nếu dao nhà không đủ nặng.
Bảo quản và hâm lại
- Để nguội, cất hộp kín ngăn mát, ăn trong 2–3 ngày.
- Hâm lại bằng chảo hoặc nồi nhỏ, thêm 2–3 thìa nước, đun tới khi sôi đều và gà nóng tới xương.
- Gà kho có thể chia phần cấp đông, dùng trong 1 tháng; gà rang khô cấp đông xong hâm lại hơi mềm, kém ngon hơn.
Câu hỏi thường gặp
Gà rang gừng và gà kho gừng khác nhau thế nào?
Gà rang gừng được đảo tới khi cạn khô, gia vị bám bóng quanh miếng gà. Gà kho gừng có thêm nước (thường là nước dừa) kho lửa nhỏ, còn lại nước sánh để chan cơm.
Làm gà rang gừng dùng gà ta hay gà công nghiệp?
Gà ta thơm, thịt chắc nhưng cần nấu lâu hơn. Gà công nghiệp mềm, chín nhanh, nên rút ngắn thời gian rang để không bị khô.
Làm sao cho gà rang gừng có màu đẹp?
Ướp gà với một ít nước màu (nước hàng) và rang tới khi nước cạn, đường caramen hoá nhẹ quanh miếng thịt. Màu cánh gián bóng là đạt.
Bao nhiêu gừng cho 1 kg gà là vừa?
Khoảng 80 g gừng già, chia đôi: một nửa giã để ướp, một nửa thái chỉ để phi khi xào. Thích cay nồng thì tăng lên 100 g.
Gà kho gừng nấu bao lâu?
Sau khi xào săn, kho lửa nhỏ khoảng 20–25 phút với gà công nghiệp, 30–35 phút với gà ta, rồi mở nắp kho thêm 5 phút cho nước sánh lại.