Cháo vịt và gỏi vịt bắp cải là một bộ đi đôi của miền Nam: luộc một con vịt, nước luộc nấu cháo trắng thơm gừng, thịt chặt ra một nửa ăn với cháo, một nửa xé trộn gỏi bắp cải hành tây rau răm, chấm nước mắm gừng. Cả buổi mất khoảng 2 tiếng cho 4 người. Phần khó nhất là khử mùi vịt cho sạch và luộc sao cho da vàng, thịt mềm, không khô.
Nguyên liệu cho 4 người
Định lượng tham khảo, nêm lại theo khẩu vị nhà mình.
| Nguyên liệu | Định lượng | Ghi chú / thay thế |
|---|---|---|
| Vịt ta hoặc vịt xiêm (ngan) | 1 con 1,8–2 kg đã làm sạch | Vịt xiêm thịt dày, ít mỡ hơn |
| Gừng | 80 g | 30 g khử mùi, 20 g luộc, 30 g giã pha nước chấm |
| Rượu trắng | 2 thìa canh | Khử mùi |
| Hành tím | 5 củ | 2 củ nướng thả nồi luộc, 3 củ phi hành |
| Gạo tẻ | 150 g | Khoảng 1 chén rưỡi |
| Gạo nếp | 30 g | Cho cháo sánh dẻo, tuỳ chọn |
| Nước lọc | 3,5 lít | Luộc vịt rồi dùng nấu cháo |
| Bắp cải | ½ cái (khoảng 400 g) | Thái chỉ |
| Hành tây | 1 củ | Thái mỏng |
| Cà rốt | 1 củ nhỏ | Bào sợi, cho màu |
| Rau răm | 1 bó lớn | Rau không thể thiếu với vịt |
| Đậu phộng (lạc) rang | 50 g | Giã dập |
| Nước mắm, đường, chanh | Xem phần nước chấm | |
| Tỏi, ớt | 4 tép tỏi, 2–3 trái ớt | |
| Muối, tiêu, hành lá, ngò | Vừa đủ | Rắc lên cháo |
Khử mùi vịt cho sạch
Thịt vịt có mùi riêng, đậm hơn gà. Mùi nặng nhất nằm ở phao câu và lớp mỡ dưới da, nên khử đúng chỗ là xong một nửa việc.
- Cắt phao câu. Phao câu (cái đuôi nhọn) có hai tuyến tiết dầu màu vàng, đây là nguồn mùi hôi chính. Cắt bỏ hẳn, cắt sâu một chút vào phần thịt quanh đó.
- Nhổ sạch lông tơ ở cánh, cổ, đùi. Hơ nhanh trên lửa bếp ga cho cháy lông măng còn sót.
- Xát gừng, muối, rượu. Giã 30 g gừng với 1 thìa canh muối hột, trộn 2 thìa canh rượu trắng, xát khắp da và trong bụng vịt, để 10 phút rồi tráng lại bằng nước. Muối hột làm sạch nhớt bám trên da, rượu khi bay hơi kéo theo một phần mùi, gừng có tinh dầu át mùi. Đây là khử mùi, không phải diệt khuẩn: vịt vẫn phải nấu chín.
- Bỏ mỡ thừa ở cổ, bụng, cửa mông. Lớp mỡ vịt dày mà luộc cùng sẽ làm nước nồng mùi và ngấy.
Luộc vịt
- Nướng 2 củ hành tím và 20 g gừng đập dập tới khi thơm sém.
- Đun 3,5 lít nước sôi, thả hành gừng nướng và 1 thìa cà phê muối. Thả vịt vào khi nước đã sôi để da săn ngay, nhúng ngập.
- Khi nước sôi lại, hạ lửa nhỏ cho mặt nước chỉ lăn tăn, đậy hé nắp. Vớt bọt. Luộc 40–50 phút tuỳ cỡ vịt (vịt xiêm to cần 55–60 phút). Lật vịt một lần giữa chừng nếu nồi không đủ ngập.
- Thử chín: xiên đũa vào chỗ dày nhất của đùi, sát xương. Nước rỉ ra trong, không có màu hồng là được. Có nhiệt kế thì lõi đùi đạt 74 °C.
- Vớt vịt ra, nhúng ngay vào thau nước lạnh có đá 5–10 phút. Da co lại, săn và giòn hơn, thịt không bị thâm. Treo cho ráo, chờ nguội mới chặt.
- Nước luộc vịt lọc qua rây, vớt bớt lớp mỡ vàng nổi trên mặt (giữ lại 2 thìa canh để phi hành), dùng nấu cháo.
Nấu cháo trắng thơm
- Rang gạo. Vo sơ gạo tẻ và gạo nếp, để ráo, rang trên chảo khô lửa vừa 5–7 phút tới khi hạt gạo ngả vàng ngà, có vài hạt nổ lách tách và mùi thơm như cơm cháy. Rang gạo giúp cháo thơm, hạt bung nở nhưng nước không quá đặc quánh.
- Nấu. Cho gạo vào khoảng 2,5 lít nước luộc vịt, đun sôi rồi hạ lửa nhỏ, nấu 35–45 phút. Cứ 10 phút khuấy đáy nồi một lần để khỏi khê.
- Độ chín. Cháo vịt miền Nam thường loãng, hạt gạo nở bung như bông nhưng vẫn còn hình hạt, nước cháo trắng đục, múc lên chảy được. Đặc quá thì thêm nước sôi.
- Nêm. Nêm muối, chút nước mắm. Phi 3 củ hành tím thái lát với 2 thìa canh mỡ vịt đến vàng giòn, để rắc lên cháo.
Trộn gỏi vịt bắp cải
- Bắp cải: bỏ lõi, thái chỉ thật mỏng, ngâm nước đá 10 phút cho giòn, vớt ra quay hoặc vẩy thật ráo.
- Hành tây: thái mỏng, ngâm nước có vài giọt giấm hoặc nước đá 10 phút cho bớt hăng, vắt ráo.
- Thịt vịt: lấy phần ức và một đùi, xé hoặc thái miếng mỏng có kèm da.
- Nước trộn: 3 thìa canh nước mắm, 3 thìa canh đường, 3 thìa canh nước cốt chanh, 2 thìa canh nước lọc, 1 thìa canh gừng giã, tỏi ớt băm. Khuấy tan đường, nếm thấy chua ngọt cay đều, cay ấm vị gừng.
- Trộn: ngay trước khi ăn, cho bắp cải, hành tây, cà rốt, rau răm cắt khúc, thịt vịt vào thau, rưới khoảng hai phần ba nước trộn, trộn nhẹ tay. Bày ra đĩa, rắc đậu phộng. Phần nước còn lại làm nước chấm.
Nước mắm gừng chấm thịt vịt pha đặc hơn: 3 thìa canh nước mắm, 2 thìa canh đường, 1 thìa canh chanh, 1,5 thìa canh gừng giã, ớt. Không thêm nước lọc.
Lỗi hay gặp và cách sửa
| Lỗi | Vì sao | Cách sửa |
|---|---|---|
| Vịt còn hôi | Chưa cắt phao câu, chưa bỏ mỡ thừa | Cắt sâu phao câu, xát gừng muối rượu, thả hành gừng nướng vào nồi luộc |
| Thịt khô, da nứt | Luộc lửa to, luộc quá lâu | Giữ nước lăn tăn, thử đùi từ phút 40 |
| Da nhợt, nhão | Không ngâm nước đá | Ngâm nước đá 5–10 phút ngay khi vớt |
| Cháo khê, có mùi khét | Không khuấy đáy, lửa to | Đổ sang nồi khác, bỏ lớp dưới đáy; lần sau nấu lửa nhỏ và khuấy đều |
| Gỏi ra nhiều nước, mềm oặt | Trộn sớm, bắp cải chưa ráo | Quay ráo rau, chỉ trộn lúc sắp ăn |
Khác nhau giữa các vùng và ăn kèm
- Miền Nam: bộ cháo vịt, gỏi vịt bắp cải, nước mắm gừng là chuẩn mực quen thuộc. Gỏi có thể làm từ bắp chuối bào thay bắp cải, vị chát nhẹ, giòn.
- Miền Bắc: vịt luộc chấm nước mắm gừng hoặc mắm gừng tỏi, hay ăn với cơm hoặc bún; cháo vịt thường đặc hơn, đôi khi có thêm đậu xanh nấu cùng gạo.
- Vịt xiêm (ngan): miền Bắc gọi là ngan, hay làm bún ngan, miến ngan măng; miền Nam gọi vịt xiêm, luộc cháo như vịt thường.
Rau răm là thứ không nên thiếu, vị cay thơm của nó cắt mùi vịt rất tốt. Cháo rắc hành phi, hành lá, ngò, tiêu xay. Ai ăn cay để thêm ớt tươi.
Bảo quản và hâm lại
- Thịt vịt luộc để nguội, cất hộp kín ngăn mát, ăn trong 2 ngày.
- Cháo nguội sẽ đặc quánh. Hâm lửa nhỏ với nước sôi, khuấy cho tơi rồi nêm lại.
- Gỏi đã trộn không để qua bữa: rau ra nước, mềm oặt. Muốn để dành thì cất riêng rau, thịt và nước trộn.
- Nước luộc vịt còn dư cất ngăn mát 2 ngày, hoặc cấp đông nấu canh, nấu cháo lần sau.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao để luộc vịt không bị hôi?
Cắt bỏ phao câu và mỡ thừa, nhổ sạch lông tơ, xát gừng giã với muối hột và rượu trắng rồi tráng lại. Khi luộc thả thêm gừng và hành tím nướng vào nồi, giữ lửa nhỏ và vớt bọt.
Luộc vịt bao lâu thì chín?
Vịt khoảng 2 kg luộc lửa nhỏ 40–50 phút sau khi nước sôi lại; vịt xiêm lớn cần 55–60 phút. Xiên đũa vào đùi sát xương, nước rỉ ra trong là được.
Nấu cháo vịt có cần rang gạo không?
Không bắt buộc nhưng nên làm. Rang gạo vàng ngà giúp cháo thơm, hạt bung nở đẹp mà nước không quá đặc quánh, rất hợp kiểu cháo vịt loãng miền Nam.
Gỏi vịt bắp cải trộn nước gì?
Nước mắm chua ngọt có gừng giã: nước mắm, đường, chanh mỗi thứ khoảng 3 thìa canh, thêm 1 thìa canh gừng, tỏi ớt và chút nước lọc. Trộn ngay trước khi ăn để rau giòn.
Vịt xiêm và ngan có phải một không?
Có. Miền Bắc gọi là ngan, miền Nam gọi là vịt xiêm. Thịt dày và ít mỡ hơn vịt thường, luộc lâu hơn một chút.