Nhà BếpWiki
Tìm
Dưa muối & đồ lên men

Chao (đậu phụ nhự): cách dùng, tự làm và nấu vịt nấu chao

Chao là đậu phụ lên men mốc rồi ngâm muối rượu, mặn béo. Dùng chấm rau, xào rau muống, kho thịt, lẩu chao và vịt nấu chao với khoai môn, nước dừa trong 1,5 giờ.

Chao (đậu phụ nhự): cách dùng, tự làm và nấu vịt nấu chao

Chao (miền Bắc gọi đậu phụ nhự) là đậu phụ lên men mốc rồi ngâm nước muối pha rượu, miếng mềm như bơ, vị mặn béo, mùi thơm nồng. Ở bếp nhà, chao dùng để chấm rau, ướp thịt, xào rau và nhất là nấu các món như vịt nấu chao, lẩu chao. Bài này nói cách chọn và dùng chao, cách làm chao ở nhà cho ai muốn thử (kèm những điểm phải cẩn thận), và món vịt nấu chao cho 4 người mất khoảng 1,5 giờ.

Chao trắng, chao đỏ và chao khác gì đậu phụ thối

  • Chao trắng: miếng màu vàng ngà, nước ngâm trong hoặc hơi đục, có ớt. Vị mặn, béo, mùi rượu nhẹ. Dùng chấm và nấu.
  • Chao đỏ: ngâm cùng gạo men đỏ (hồng khúc) nên miếng chao và nước có màu đỏ. Vị đậm, hơi ngọt. Thường dùng ướp thịt nướng, xá xíu, vịt quay, kho thịt.
  • Đậu phụ thối (kiểu Đài Loan, Hoa Nam): ngâm trong nước lên men khác, mùi rất nặng, thường đem chiên. Không phải chao.

Chao cũng không phải mắm tôm, mắm ruốc hay mẻ — bảng so sánh bốn thứ này có ở bài mắm tôm, mắm ruốc.

Chọn mua chao

  • Chọn hũ có nhãn, hạn dùng, nắp còn kín. Nước ngâm ngập miếng chao.
  • Miếng chao ngon: còn nguyên khối vuông, mềm mịn, không nát vụn; màu đều.
  • Tránh hũ phồng nắp, có bọt khí bất thường, mùi thối hoặc chua lạ khi mở.

Nếu muốn tự làm chao ở nhà

Cách phổ biến gồm hai giai đoạn: ủ đậu phụ cho mọc mốc trắng, rồi ngâm trong nước muối pha rượu vài tuần.

  1. Đậu phụ: dùng đậu phụ cứng, cắt miếng vuông khoảng 3 cm, đặt lên khăn sạch, chặn nhẹ cho ráo nước vài giờ. Mặt đậu khô ráo, sờ không ướt tay.
  2. Ủ mốc: xếp miếng đậu cách nhau trên khay có lót rơm sạch, lá chuối hoặc vỉ tre, phủ vải màn, để chỗ thoáng, nhiệt độ khoảng 20–28 °C. Sau 3–5 ngày, miếng đậu phủ kín một lớp lông tơ trắng dày như bông, mùi thơm nhẹ.
  3. Lăn muối rượu: lăn từng miếng qua rượu trắng rồi qua muối, xếp vào hũ thuỷ tinh sạch.
  4. Ngâm: đổ nước muối đã đun sôi để nguội pha rượu trắng (nước mặn rõ, rượu chiếm khoảng một phần năm), thêm ớt, ngập miếng đậu. Đậy kín, để chỗ mát 2–4 tuần cho chao chín: miếng mềm, ruột chuyển màu đồng đều, vị béo mặn.

Những điểm phải cẩn thận:

  • Lông tơ trắng là mốc chủ ý nuôi. Thấy mốc đen, xanh, hồng, vàng cam, miếng đậu nhớt hoặc có mùi thối thì bỏ hết, không gạt đi rồi dùng tiếp.
  • Muối và rượu là hàng rào an toàn của chao: đừng giảm muối cho "nhạt bớt". Đồ đậu lên men tự làm, ngâm kín mà ít muối là điều kiện để vi khuẩn kỵ khí phát triển; ở một số nước đã có ghi nhận ngộ độc thịt (botulinum) liên quan tới sản phẩm đậu lên men làm tại nhà.
  • Hũ chao phồng nắp, có mùi lạ: bỏ, không nếm thử.
  • Người mới, trời nóng ẩm khó kiểm soát nhiệt độ: mua chao có nguồn gốc là lựa chọn hợp lý hơn.

Vịt nấu chao cho 4 người: nguyên liệu

Nguyên liệuĐịnh lượngGhi chú / thay thế
Vịt1 con khoảng 1,5–1,8 kgChặt miếng vừa ăn; có thể dùng đùi vịt
Chao trắng5–6 miếng (khoảng 120 g) + 3 thìa canh nước chaoChao đỏ cũng được, món ra màu đỏ
Khoai môn500 gGọt vỏ, cắt miếng 3–4 cm
Nước dừa tươi1 lítThay bằng nước lọc thì thêm 1 thìa canh đường
Nước lọc500 ml
Sả4 câyĐập dập, cắt khúc; 1 cây băm để ướp
Tỏi, hành tím1 củ tỏi, 4 củ hànhBăm
Gừng1 khúc 4 cmGiã, dùng khử mùi
Đường phèn hoặc đường1–2 thìa canh
Nước mắm, hạt tiêu1 thìa canh nước mắm, 1/2 thìa cà phê tiêuNêm lại vì chao đã mặn
Dầu ăn3 thìa canh
Ăn kèm800 g bún tươi hoặc mì; rau muống, cải xanh, mồng tơi, rau ngótChấm chao pha

Định lượng tham khảo, nêm lại theo khẩu vị.

Các bước nấu vịt nấu chao

  1. Khử mùi vịt. Chà vịt với gừng giã và chút muối, để 10 phút rồi rửa lại, để ráo (khử mùi vịt chi tiết có ở danh mục Sơ chế nguyên liệu).
  2. Ướp. Tán nhuyễn 3 miếng chao với nước chao, sả băm, nửa phần tỏi hành băm, đường, tiêu. Trộn đều với vịt, ướp 30 phút. Vịt bám đều một lớp chao màu ngà.
  3. Chiên khoai môn. Chiên sơ khoai trong dầu nóng tới khi mặt ngoài vàng nhạt, se lại. Khoai chiên trước sẽ giữ miếng, không tan nát khi hầm. Vớt ra.
  4. Xào vịt. Phi thơm phần tỏi hành còn lại, cho vịt vào đảo lửa lớn tới khi da vịt săn, tiết mỡ ra, thịt chuyển trắng đục và thơm mùi chao.
  5. Hầm. Đổ nước dừa và nước lọc, thêm sả cây đập dập. Đun sôi, hớt bọt kỹ cho nước trong, rồi hạ lửa nhỏ, hầm 35–45 phút. Vịt mềm khi xiên đũa vào đùi thấy đi qua dễ dàng.
  6. Cho khoai và chao còn lại. Thả khoai vào, tán 2–3 miếng chao còn lại với chút nước dùng rồi đổ vào nồi. Đun thêm 10–15 phút tới khi khoai bở mặt ngoài, nước dùng sánh nhẹ, màu ngà đục béo. Nêm nước mắm, đường cho vừa.
  7. Dọn ăn. Ăn nóng với bún hoặc dọn lên bếp lẩu nhúng rau.

Nước chấm: tán 1 miếng chao với 1 thìa cà phê đường, ớt băm, nước cốt nửa quả tắc (quất), thêm chút nước dùng cho loãng.

Lỗi hay gặp khi nấu với chao

Biểu hiệnNguyên nhânCách sửa
Món mặn quáNêm muối, nước mắm như bình thường trong khi chao đã mặnNêm sau cùng; thêm nước dừa, khoai hoặc rau để cân lại
Nước dùng lợn cợn chaoCho miếng chao nguyên vào nồiTán nhuyễn chao với nước dùng trong bát trước, lọc qua rây nếu cần
Khoai môn nát hếtKhông chiên trước; cho khoai vào quá sớmChiên sơ, cho khoai khi vịt đã gần mềm
Vịt còn mùi hôiBỏ qua khử mùi; không hớt bọtChà gừng muối, hớt bọt kỹ khi sôi
Chao cháy khét khi xàoLửa lớn khi chao chưa có nướcXào chao cùng thịt có nước, hạ lửa vừa

Các món khác với chao và biến tấu vùng miền

  • Lẩu chao (miền Nam): nước lẩu từ nước dừa, sả, chao, nhúng thịt dê, bò hoặc hải sản, rau muống, cải. Thịt dê nhúng chấm chao là cách ăn quen của miền Nam.
  • Rau muống xào chao: phi tỏi, cho 1 miếng chao tán vào đảo dậy mùi rồi thả rau lửa lớn. Chao thay muối, rau béo thơm.
  • Thịt kho chao, sườn ram chao: thay một phần nước mắm bằng chao tán, kho lửa nhỏ.
  • Thịt nướng ướp chao đỏ: chao đỏ cho màu đẹp như xá xíu.
  • Chấm rau luộc, khoai lang luộc: chao tán với đường, ớt, chanh — món chay đơn giản.
  • Miền Bắc gọi đậu phụ nhự, dùng ít hơn miền Nam; hay thấy trong món ướp kiểu giả cầy hoặc chấm thịt luộc.

Bảo quản

  • Hũ chao đã mở: luôn để miếng chao ngập nước ngâm, đậy kín, cất ngăn mát; dùng muỗng sạch, khô. Dùng trong vài tháng, theo hạn trên nhãn.
  • Vịt nấu chao: để nguội, cất ngăn mát 1–2 ngày, đun sôi lại trước khi ăn. Bún, rau để riêng.

Chao rất mặn; người huyết áp cao hoặc đang ăn nhạt nên dùng ít, ăn kèm nhiều rau.

Câu hỏi thường gặp

Chao làm từ gì?

Chao làm từ đậu phụ được ủ cho mọc mốc trắng, sau đó ngâm trong nước muối pha rượu và ớt vài tuần tới khi miếng đậu mềm, béo. Chao đỏ có thêm gạo men đỏ cho màu.

Chao trắng và chao đỏ khác nhau thế nào?

Chao trắng vị mặn béo, màu ngà, hợp chấm và nấu vịt, lẩu. Chao đỏ có gạo men đỏ nên màu đỏ, vị đậm hơi ngọt, thường dùng ướp thịt nướng, kho.

Vịt nấu chao nấu bao lâu?

Sau khi xào săn, hầm vịt với nước dừa khoảng 35–45 phút tới khi mềm, rồi cho khoai môn và chao, đun thêm 10–15 phút. Tổng cộng khoảng 1,5 giờ kể cả sơ chế.

Chao có mốc trắng ăn được không?

Lớp lông tơ trắng mọc trên đậu ở giai đoạn ủ là mốc chủ ý nuôi để làm chao. Còn hũ chao đã ngâm mà có mốc màu, mùi thối hoặc phồng nắp thì bỏ, không nếm thử.

Chao để được bao lâu sau khi mở nắp?

Giữ miếng chao ngập nước ngâm, đậy kín và để ngăn mát thì dùng được vài tháng, theo hạn ghi trên nhãn. Dùng muỗng sạch mỗi lần lấy.

Mở app Nhà Bếp

Thái, giã, canh lửa, nêm nếm — nấu món Việt bằng một ngón

Mở app Nhà Bếp

Bài viết liên quan

Mở app Nhà Bếp

Thái, giã, canh lửa, nêm nếm — nấu món Việt bằng một ngón

Mở app Nhà Bếp Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store