Bánh canh cua là tô bánh canh sợi bột lọc trong và dai, nước sánh màu đỏ cam ngọt vị cua, có thịt cua, gạch cua, tôm, chả cua và móng giò. Nếu mua sợi sẵn, nấu cho 4 người mất khoảng 2 tiếng; tự cán sợi thì thêm 40 phút. Chỗ khó là chưng gạch cua cho thơm mà không đắng, và làm sánh nước mà không vón cục.
Nguyên liệu cho 4 người
Định lượng tham khảo, nêm lại theo khẩu vị nhà mình.
| Nguyên liệu | Định lượng | Ghi chú / thay thế |
|---|---|---|
| Cua biển (cua thịt, cua gạch) | 2 con (khoảng 800 g) | Có thể thay 4 con ghẹ, hoặc 250 g thịt cua đã gỡ sẵn |
| Xương ống heo | 700 g | Chần sạch trước khi ninh |
| Móng giò heo | 1 cái (600–700 g) | Chặt khoanh 2 cm, tuỳ chọn |
| Tôm thẻ | 300 g | Bóc vỏ, giữ đầu tôm nấu nước |
| Thịt heo xay | 200 g | Làm chả cua |
| Trứng gà | 1 quả | Làm chả cua |
| Sợi bánh canh bột lọc tươi | 1 kg | Hoặc tự cán, xem dưới |
| Nước lọc | 3 lít | Nấu xong còn khoảng 2,5 lít |
| Bột năng | 3 thìa canh (30 g) | Hoà với 100 ml nước để làm sánh |
| Hành tím, tỏi | 4 củ hành, 4 tép tỏi | Băm nhỏ |
| Dầu điều | 3 thìa canh | Phi từ 1 thìa canh hạt điều màu |
| Nước mắm, muối, đường, tiêu | 2 thìa canh mắm, 1 thìa cà phê muối, 1 thìa cà phê đường | |
| Hành lá, ngò rí, quẩy | Vừa đủ | Quẩy (giò cháo quẩy) xé miếng chấm nước |
Nếu tự cán sợi bột lọc
300 g bột năng, 100 g bột gạo, ½ thìa cà phê muối, 1 thìa canh dầu, khoảng 250–280 ml nước đang sôi. Trộn bột với muối, rót nước sôi vào từng chút, dùng đũa khuấy cho bột chín sơ, đợi bớt nóng thì nhồi tay tới khi khối bột mịn, dẻo, không dính tay (khoảng 5–7 phút). Cán dày 3–4 mm, rắc bột năng áo ngoài, cắt sợi rộng cỡ chiếc đũa. Nước phải thật sôi: bột năng gặp nước nguội thì nhão, không nhồi thành khối được.
Sơ chế cua, nấu nước dùng
- Chần xương và móng giò trong nước sôi 3–5 phút, đổ nước đầu, rửa sạch. Cho vào nồi với 3 lít nước lạnh, đun tới khi gần sôi thì hạ lửa nhỏ, vớt bọt, ninh liu riu 1 tiếng. Móng giò mềm khi xiên đũa qua da dễ dàng.
- Hấp cua. Cua sống cho vào ngăn đá 20–30 phút để cua lịm đi, rồi chà sạch kẽ chân bằng bàn chải. Hấp 12–15 phút tới khi vỏ đỏ đều toàn thân. Để nguội, tách mai, khều lấy gạch (phần vàng cam trong mai) để riêng, gỡ thịt ở thân và càng. Không dùng cua đã chết từ lâu: thịt bở, tanh và dễ hỏng.
- Đưa vỏ cua vào nồi. Mai, vỏ thân, càng đã gỡ thịt cho vào túi vải hoặc thả thẳng vào nồi xương ninh thêm 20 phút cho nước ngọt mùi cua, rồi vớt bỏ.
- Tôm. Thả đầu tôm vào nồi cùng lúc với vỏ cua. Thân tôm để riêng, luộc 2 phút trong nồi nước dùng khi gần ăn, thấy đỏ và cong chữ C là vớt.
Làm chả cua và chưng gạch
- Chả cua. Trộn thịt heo xay với khoảng một phần ba lượng thịt cua, lòng trắng trứng, 1 thìa cà phê hành tím băm, chút muối, tiêu. Vo viên cỡ đầu ngón cái, thả vào nồi nước dùng đang sôi nhẹ; viên chả nổi lên và để thêm 2 phút là chín. Hoặc dàn hỗn hợp vào đĩa, quét lòng đỏ lên mặt, hấp 15 phút rồi cắt miếng.
- Chưng gạch cua. Phi thơm hành tím với 3 thìa canh dầu điều ở lửa nhỏ. Cho gạch cua vào, dùng muỗng tán nhẹ và đảo liên tục khoảng 1–2 phút. Gạch chuyển từ vàng sang đỏ cam, dầu nổi màu đỏ trong và mùi thơm béo bốc lên là được. Tắt bếp ngay. Để lửa to hoặc đảo lâu, gạch khô lại thành hạt sạn, có vị đắng.
- Xào thịt cua. Phần thịt cua còn lại đảo nhanh với chút tỏi phi, một chút nước mắm và tiêu, 1 phút là đủ, để thịt cua giữ sợi.
Làm sánh nước và hoàn thiện
- Lọc nước dùng, cho móng giò trở lại nồi. Nêm nước mắm, muối, đường. Nêm hơi mặn hơn canh thường một chút, vì sợi bột lọc sẽ làm nhạt đi.
- Cho phần gạch cua chưng cùng dầu đỏ vào nồi. Mặt nước lập tức có màu cam.
- Làm sánh: giữ nồi sôi nhẹ đều. Khuấy tan bột năng với 100 ml nước nguội. Một tay khuấy nồi theo một chiều, tay kia rót từ từ dòng bột nhỏ vào. Rót hết thì khuấy thêm 30 giây cho nước trong trở lại. Nước đạt khi múc lên chảy chậm, bóng, phủ được mặt muỗng mà không đặc như hồ.
- Thả chả cua vào giữ nóng.
Trụng sợi và bày tô
Sợi bột lọc trụng trong nồi nước sôi riêng 1–2 phút (sợi tự cán thì luộc tới khi nổi và trong hẳn, khoảng 3–4 phút), vớt ra xả qua nước lạnh cho khỏi dính. Lúc ăn trụng lại nhanh trong nồi nước dùng cho nóng. Cho sợi vào tô, xếp thịt cua, tôm, chả cua, một khoanh móng giò, chan nước thật nóng, rắc hành lá, ngò, tiêu.
Lỗi hay gặp và cách sửa
| Lỗi | Vì sao | Cách sửa |
|---|---|---|
| Nước vón cục bột | Đổ bột nhanh hoặc khi nồi không sôi | Lọc qua rây để vớt cục; lần sau rót dòng nhỏ khi nước sôi, vừa rót vừa khuấy |
| Nước đặc như hồ | Quá nhiều bột năng | Thêm nước dùng nóng hoặc nước sôi, nêm lại |
| Gạch cua đắng, sạn | Chưng lửa to, quá lâu | Lửa nhỏ, 1–2 phút, tắt khi dầu đỏ trong |
| Sợi tự cán bở, đứt | Nước không đủ sôi, bột chưa chín sơ | Dùng nước vừa sôi, nhồi kỹ; thêm 1–2 thìa canh bột gạo nếu sợi quá dính |
| Sợi dính cục trong tô | Không xả nước lạnh, để lâu | Xả lạnh sau khi luộc, trộn vài giọt dầu, trụng lại lúc ăn |
| Nước tanh | Cua yếu hoặc chết lâu, không có hành phi | Chọn cua còn khoẻ, thêm hành tím phi và tiêu |
Các kiểu bánh canh trong Nam và ăn kèm
- Bánh canh cua kiểu Sài Gòn: nước sánh đỏ cam, nhiều đồ: cua, chả cua, tôm, móng giò, có nơi thêm huyết, bóng bì.
- Bánh canh ghẹ: thay cua bằng ghẹ, nước trong hơn, phổ biến ở các tỉnh biển.
- Bánh canh Trảng Bàng (Tây Ninh): sợi bột gạo, ăn với thịt heo luộc và nhiều rau rừng, nước trong, khác hẳn kiểu cua sánh.
- Bánh canh tôm, bánh canh chả cá: cùng sợi bột lọc, giản dị hơn.
Ăn kèm: quẩy xé miếng, chanh, ớt tươi, tiêu, có nhà thêm hành phi. Bánh canh cua thường không ăn rau sống nhiều như bún hay hủ tiếu, chỉ có hành lá và ngò rí trong tô.
Bảo quản và hâm lại
- Nước dùng có bột năng sẽ đặc lại khi nguội. Cất ngăn mát trong vòng 2 tiếng sau khi nấu, dùng trong 1–2 ngày; hâm lửa nhỏ, thêm nước, khuấy đều.
- Hải sản (cua, tôm) nên ăn hết trong 1 ngày. Không cấp đông nước dùng đã làm sánh, rã đông bị tách nước.
- Sợi bột lọc tươi để ngăn mát sẽ cứng lại; trụng nước sôi 1 phút là mềm trở lại.
Câu hỏi thường gặp
Sợi bánh canh bột lọc làm bằng bột gì?
Chủ yếu là bột năng (bột khoai mì), thêm một phần bột gạo cho sợi bớt dính. Một tỷ lệ phổ biến khi làm ở nhà là 3 phần bột năng, 1 phần bột gạo, nhồi bằng nước vừa sôi.
Làm sao cho nước bánh canh cua sánh mà không vón?
Hoà bột năng với nước nguội, giữ nồi sôi nhẹ đều rồi rót dòng bột nhỏ vào, vừa rót vừa khuấy theo một chiều. Rót hết thì khuấy thêm 30 giây cho nước trong lại.
Bánh canh cua có màu đỏ từ đâu?
Màu đỏ cam đến từ gạch cua chưng với dầu và dầu điều phi từ hạt điều màu. Không cần phẩm màu.
Có thể dùng thịt cua đóng hộp nấu bánh canh không?
Được, nhất là khi không mua được cua tươi. Thịt cua đóng hộp không có gạch nên nước kém béo và nhạt màu hơn; bù bằng dầu điều và vài con ghẹ hoặc đầu tôm nấu nước.
Bánh canh cua và bánh canh Trảng Bàng khác nhau thế nào?
Bánh canh cua dùng sợi bột lọc trong và dai, nước sánh đỏ cam vị cua. Bánh canh Trảng Bàng dùng sợi bột gạo, nước trong, ăn với thịt heo luộc và nhiều loại rau.